نگاهی به فیلم هانا ساخته‌ی جو رایت

, , ۲ دیدگاه

تازه‌ترین فیلم جو رایت کاملاً با ساخته‌های قبلی او متفاوت است. هانا اگرچه در گونه‌ی فیلم‌های اکشن جای می‌گیرد اما به‌روشنی می‌توان دریافت که رایت سعی کرده اکشنی با ساختاری متفاوت بسازد. فیلم چه در شخصیت‌پردازی و چه در روایت قصه سعی می‌کند به‌گونه‌ای غیرمتظاهرانه متفاوت جلوه کند اما با وجود همه‌ی این‌ها، چندان موفق نیست. هانا (سائویرس رونان) دختر نوجوانی‌ست که در جنگلی سرد و برفی زیر نظر پدرش اریک (اریک بانا) سخت‌ترین آموزش‌های رزمی و نظامی را می‌گذراند و کاملاً با محیط خارج از جنگل بیگانه است. البته او دختری عادی نیست و به موجب یک سری آزمایش‌های ژنتیکی قبل از تولد، از نظر توان جسمانی و روانی تقویت شده. هانا و پدرش به دنبال انتقام گرفتن از زنی هستند که سال‌ها پیش موجب مرگ مادر هانا شده و حالا هانا آن‌قدر توانایی دارد که به همراه پدرش نقشه‌ی کشتن ماریسا ویگلر (کیت بلانشت) را عملی کند. شناسه‌های فیلم‌های اکشن در هانا غلظت کمی دارند و با این‌که ماریسا و سازمان جاسوسی متبوع او این اجازه را به فیلم می‌دهند که انبوه سلاح‌های ریز‌و‌درشت بر جنبه‌ی اکشن آن بیفزایند، چندان از این ویژگی استفاده نمی‌شود و در واقع ماریسا ویگلر برای به دام انداختن هانا و پدرش سراغ یکی از همکاران سابق و خارج از سازمان خود می‌رود. می‌دانیم که در فیلم‌های اکشن گاهی منطق طبیعی حوادث زیر‌و‌رو می‌شود و برای این‌که قهرمان قصه بتواند به قهرمان‌پردازی‌های خود ادامه بدهد، با وجود موانع فراوان، یکی‌یکی از پس همه‌ی آن‌ها برمی‌آید و به هدف نهایی خود نزدیک می‌شود. این ویژگی فیلم‌های اکشن را در کنار لحن خوددارانه‌ی فیلم مبنی بر استفاده نکردن از سلاح‌های فراوان و نیز نکته‌ای دیگر که در ادامه خواهم گفت بگذارید تا ببینید هانا با وجود چنین ویژگی‌هایی عملاً از سطح فیلمی متوسط فراتر نمی‌رود.

شخصیت‌پردازی هانا در دل‌ِ یک فیلم اکشن در نوع خود جالب است و بر جنبه‌هایی از علایق و خصوصیات او تأکید می‌شود که معمولاً مشابهش را در فیلم‌هایی با چنین گونه‌ای نمی‌بینیم. جایی در اوایل فیلم، زمانی که پدرش از روی کتاب متنی را درباره‌ی وال‌ها می‌خواند، او از موسیقی صدای وال‌ها می‌پرسد و تعبیر کتاب درباره‌ی آن را در میانه‌های فیلم و در مواجهه‌ با شنیدن صداهای گوناگون از محیط، به یاد می‌آورد. همین‌طور است حرف‌هایی که مادر آن خانواده‌ی جهانگرد به او می‌زند یا تعجب و ترس او از وسایل الکتریکی ساده به خاطر همان بیگانگی‌اش با محیط خارج از جنگل. اما همه‌ی این‌ها چه معناهایی به فیلم و شخصیت هانا اضافه می‌کنند؟ استفاده از آن‌ها چه کارکردی دارد؟ هانا در نهایت ماریسا را با یک گلوله از پای درمی‌آورد و تمام. اگر در رویکردی مینی‌مال قرار است شاهد فیلمی اکشن باشیم دیگر این نحوه‌ی شخصیت‌‌پردازی معنا ندارد و کاملاً اضافی به نظر می‌رسد. حتی هانا زمانی که به تفاوت‌های ژنتیکی خود با دیگران آگاه شده سراغ اینترنت می‌رود تا درباره‌یDNA  و پدرش اطلاعاتی کسب کند! به بیان دیگر، آن‌چه که در قالب نمایه‌های درونی‌ِ هانا آشکار می‌شود، هیچ کمکی به خلق قهرمانی متفاوت نمی‌کند. بزن‌بهادر(متیو وان) را به یاد آورید که در آن هم دختر نوجوانِ همه‌فن‌حریفی با این‌که شخصیت اصلی فیلم نبود اما حضور و شخصیتش کاملاً با لحن هجوگونه‌ی فیلم هماهنگ بود. سی دقیقه‌ی ابتدایی هانا را با بقیه‌ی آن مقایسه کنید و این تقابل آشکار ریتم، فرم و لحن را دریابید. ماریسا ویگلر و افرادش اصلاً آدم‌های پیچیده‌ای نیستند. اریک، پدر هانا، به‌راحتی به خانه‌ی ماریسا حمله می‌کند و معلوم نیست چرا هانا و اریک چنین خود را به زحمت انداخته‌اند. تأکید روی کلکسیون کفش‌های ماریسا و مسواک‌ زدنِ عصبی او، از جنس همان پرداخت‌های بی‌فایده‌ای‌ست که هیچ استفاده‌ی دراماتیکی از آن‌ها نمی‌شود. کیت بلانشت اگر با لهجه‌ی‌ روسی صحبت می‌کرد، فرق چندانی با ایرینا اسپالکوی ایندیانا جونز و قلمرو جمجمه‌ی بلورین نداشت (البته واکنش او پس از مشاهده‌ی توانایی‌های هانا از پشت مونیتور انصافاً دیدنی‌ست). و افراد او هم که یکی طبق کلیشه‌ای‌ تکراری و بدون نوآوری خاصی باید آدم‌کشی خون‌سرد با مقداری حس شوخ‌طبعی بیمارگونه باشد و آن یکی، زیردستی گردن‌کلفت با ضریب هوشی پایین از اروپای شرقی. اریک با اندکی زحمت این دو را از بین می‌برد و لحظاتی بعد ماریسا بدون این‌که اوج‌و‌فرودی در کار باشد، اریک را. این منطق ناموزون روایت، شکل‌گیری هویتی دارای ساختار و محکم را در سیر روایی فیلم ـ حتی با در نظر گرفتن رویکرد متفاوت آن ـ مختل می‌کند.

شیوه‌ی کارگردانی رایت در تنها فلش‌بک تصویرگرِ نحوه‌ی کشته شده مادر هانا به دست ماریسا ـ که برخورد ماشین با درخت یادآور فیلم آبی‌ست ـ می‌توانست چکیده‌ای از کلیت مدنظر او باشد. اگر او می‌توانست میان لحن، فرم و روایت داستانِ هانا توازن مناسبی برقرار کند، بی‌گمان خاطر‌ه‌ی خوش دو فیلم نازنینِ اول او تکرار می‌شد

 

۲ دیدگاه

  1. محمد

    ۰۹/۱۵/۱۳۹۰, ۱۱:۴۰ ق.ظ

    بنده هم تا حدودی با نظرات شما موافق هستم. اما عقیده دارم سطح این فیلم کمی از متوسط فراتر است. نظرات کامل خود را در وبلاگ بنده ببینید.
    با تشکر

    پاسخ

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد