سینمای ایران در سالی که گذشت

, , ارسال دیدگاه

سالی که گذشت، برای سینمای ایران مثل همیشه با حاشیه هایی، هرچند کم تر از سال های گذشته، همراه بود و البته در لابلای آن خبرهایی دلگرم کننده و خوشایند نیز به گوش می رسید. اما چیزی که بیش از همه سینمای ایران را در این سال تکان داد، خبرهای ناگوار درگذشت هنرمندانی بود که تماشاگران سینمای ایران با آن ها خاطرات زیادی داشتند. در این یادداشت سعی شده به اتفاق های مهم امسال در دلِ مناسبات سینمای ایران اشاره ای شود.

 

فروردین ماه: حاشیه های سینما زیرسایۀ قدرت نمایی تلویزیون

در حالی که خبرهای ناراحت کننده ای سینمای ایران را در روزهای ابتدای سال تحت تأثیر خود قرار داد، این تلویزیون بود که با پخش مجموعۀ طنز موفق «مرد هزارچهره» افکار عمومی را به سوی خود جلب کرده بود و بار دیگر نام مهران مدیری را بر سرِ زبان ها انداخت. اما خبر تعطیلی سینما رودکی به عنوان آخرین سینمای در حال فعالیت در خیابان خاطره انگیز لاله زار، توقیف دو نشریۀ پرطرفدارِ «هفت» و «دنیای تصویر»، شایعۀ ممنوع الفعالیت شدن محمدرضا گلزار به دلیل تقاضای دستمزدهایی فراتر از اندازۀ معمول و از همه ناگوارتر خبر درگذشت شاهرخ سخایی (بازیگر و عکاس سینما) و داوود اسدی (بازیگر و نویسندۀ تلویزیون و سینما) علاقه-مندان به سینمای ایران را ناراحت کرد و برخی که دیدی بدبینانه داشتند توی دلِ خیلی ها را با یادآوری این ضرب المثل که «سالی که نکوست از بهارش پیداست»، خالی کردند! مطابق پیش بینی ها دایره زنگی (پریسا بخت آور) بیش از سایر فیلم های روی پرده در برنامۀ اکران نوروزی فروخت و در پایان نمایش اش توانست وارد باشگاه میلیاردی ها شود و البته تا پایان سال هم هیچ فیلمی نتوانست به رکوردی که فیلمِ بخت آور در گیشه برای خود ثبت کرد (فروشی بیش از یک میلیارد و یکصد میلیون تومان)، دست پیدا کند. هرچند که دایره زنگی نتوانست رکورد پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را که به اخراجی ها اختصاص داشت (از نظر میزان فروش و نه تعداد تماشاگران) جابه جا کند. خبر ساخت و انتشار اینترنتی فیلم کوتاه و موهن «فتنه» از سوی یکی از نمایندگان مجلس هلند، اهالی کشورهای اسلامی را به واکنش هایی وا داشت. در ایران نیز بازخوردها نسبت به ساخت این فیلم قابل توجه بود؛ هرچند که به اندازۀ دامنۀ اعتراض ها نسبت به ساخت فیلم تمسخربرانگیز ۳۰۰شکلی یکپارچه نداشت.

 

اردیبهشت ماه: بازار داغ گردهمایی ها

برگزاری نخستین همایش ملی انیمیشن با حمایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، شبکۀ چهار سیما، دانشکدۀ صدا و سیما، فرهنگستان هنر، دانشگاه هنر، آسیفای ایران، دانشگاه تربیت مدرس و نشریۀ تخصصی «پیلبان» نخستین اتفاق سینمایی در ماه اردیبهشت بود که در دو روز ابتدای این ماه در دانشکدۀ صدا و سیما انجام شد. در نیمۀ این ماه برگزاری دومین جشن کارگردانان با حضور تمامی فیلم سازان ایرانی بازتاب گسترده ای در رسانه ها و خبرگزاری ها داشت و عزم کانون کارگردانان را برای ادامۀ روند برگزاری این جشن استوارتر کرد. همایش یک روزۀ زن و سینما به همت انجمن علمی دانشجویان سینما در پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، ششمین نشست تخصصی انجمن بازیگران، نخستین نشست مطبوعاتی و رسانه ای کانون فیلمنامه نویسان و تجلیل از یک عمر فعالیت درخشان علیرضا زرین دست در دانشکدۀ سینما تئاتر بخشی دیگر از همایش ها و نشست های برگزار شده دراردیبهشت سال جاری بود. اما گویا روند درگذشت هنرمندان و سینماگران ادامه داشت؛ اسماعیل داورفر (بازیگر)، فرهنگ معیری (چهره پرداز)، بهروز مقصودلو (نویسنده، تهیه کننده و مستندساز) از جملۀ این هنرمندان بودند.

 

خردادماه: حکایت مدیران دولتی در کن

مهم ترین موضوع سینمایی که در این ماه خوراک مناسب رسانه ها و مطبوعات تخصصی و غیرتخصصی شد، جنجال هایی بود که پیرامون حضور چشمگیر و پر تعداد مدیران سینمایی کشور در جریان بازار فیلم جشنوارۀ بزرگ فیلم کن به وجود آمد. این در حالی بود که همانند چند سال اخیر سینمای ایران از حضوری چشمگیر در بزرگ ترین فستیوال سینمایی سال محروم بود و تنها فیلمِ «ترانۀ تنهایی تهران» ساختۀ سامان سالور بود که به بخش دو هفتۀ کارگردانان راه یافت. مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی- مجید شاه حسینی- جنجال ها و حاشیه-های پدید آمده پیرامون حضور پر سر و صدای مدیران فرهنگی و سینمایی کشور را مورد نکوهش قرار داد و آمارهایی را که در برخی رسانه ها منتشر شده بود (حضور نزدیک به پنجاه نفر هیأت همراه در چتر سینمای ایران در جریان برگزاری بازار فیلم کن) به شدت تکذیب کرد و البته در این میان کسانی که به این ماجرا علاقه-مند شده بودند، به طور دقیق نفهمیدند که اصل ماجرا چه بوده و همه چیز در هاله ای از ابهام باقی ماند و البته خیلی زود هم به دست فراموشی سپرده شد! برگزاری اولین دورۀ جشنوارۀ فیلم کوتاه جوانه های مقاومت (جم) از اول تا سوم خرداد ماه به مناسبت سال روز آزادسازی خرمشهر از خبرهای قابل توجه سینمایی در خردادماه بود که با تبلیغات دامنه دار دست اندرکاران آن توجه رسانه ها را به خود جلب کرد. افتتاح کانون فیلم انیمیشن در سالن سینما حقیقت در مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی نیز از دیگر خبرهای دل گرم کننده بود. نادر ابراهیمی، نویسندۀ بزرگ و فیلم ساز قدیمی سینما و تلویزیون که خیلی ها هنوز مجموعۀ تلویزیونی «صدای صحرا» ی او را به یاد دارند، در روزهای میانی خردادماه پس از گذارندن مدتی طولانی در بستر بیماری دارفانی را وداع گفت و خیلی از علاقه مندانش را به سوگ نشاند.

 

تیرماه: کفۀ ترازو به نفع خانۀ سینما

افتتاح ساختمان شمارۀ دو خانۀ سینما در خیابان وصال شیرازی تهران با این که اعتراض عده ای از سینماگران را نسبت به قدیمی بودن ساختمان به دنبال داشت، خبر مهمی بود که در روزهای گرم ابتدای تیرماه نگاه ها را به سمت خود جلب کرد. معرفی اعضای جدید هیأت مدیرۀ خانۀ سینما- محمد مهدی عسگرپور، فرهاد توحیدی، امین تارخ و کامران ملکی- خبر سینمایی دیگری از خانۀ سینما بود که در رسانه ها بازتاب جالب توجهی داشت. برگزاری دومین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی در تالار وحدت در روز دهم تیرماه نیز با استقبال خوب رسانه ها و مطبوعات مواجه شد که تقدیر از ده منتقد پیشکسوت و جوان از بخش های جالب توجه آن بود. در حالی که بیشتر خبرها مربوط به خانۀ سینما بود، بیست و دومین جشنوارۀ فیلم کودک و نوجوان در شش روز اول تیرماه سال جاری در همدان برگزار شد و دیگر همانند گذشته بازتاب گسترده ای نداشت و فیلم های که جوایز اصلی را از آنِ خود کردند، بیشتر از آن که به سینمای کودک تعلق داشته باشند، دربارۀ کودک بودند. نامۀ هفتاد و دو تن از سینماگران به رییس دیوان عدالت اداری برای پیگیری سرنوشت فیلم هایی که پروانۀ ساخت و نمایش دارند و اکنون در حال خاک خوردن هستند، از خبرهای جالب توجه منتشر شده در این ماه بود که مُهر تأیید دوباره ای بود بر اتحاد دل گرم کنندۀ سینماگران در سال های اخیر برای کسب حقوق پایمال شده شان. توقف ناگهانی برنامۀ «مثلث شیشه ای» که تازه به اوج خود نزدیک می شد، در روزهای میانی تیرماه برای مدتی ذهن اهل رسانه را به خود مشغول کرد و خیلی از رسانه ها و نشریه های تخصصی به ریشه یابی توقیف این برنامۀ پُرمخاطب که بیشتر مهمانانش از سینماگران و هنرمندان بودند، پرداختند. درگذشت خسرو شکیباییِ نازنین یکی از بهترین و محبوب ترین بازیگران مرد تاریخ سینمای ایران در روزهای پایانی تیرماه بار دیگر جامعۀ سینمایی و عامۀ مردم را ناراحت کرد؛ به طوری که روز پس از فوتش، عکس این بازیگر بزرگ بر صفحۀ اول تمام روزنامه ها و نشریه ها نقش بست و مقاله ها و یادداشت های بسیاری دربارۀ توانمندی های والا و انکار ناپذیر او در عرصۀ بازیگری نوشته شد. مراسم تشییع پیکر خسرو شکیبایی از مقابل تالار وحدت با استقبال بی نظیر و مثال زدنیِ مردم روبه رو شد.

مردادماه: گستردگی خبرها

در نیمه های مردادماه اعلام آغاز دوبارۀ فیلم برداری دومین تجربۀ سینمایی واروژ کریم مسیحی که چندماه بعد و در جریان بیست و هفتمین جشنوارۀ بین المللی فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین فیلم را از آنِ خود کرد، خبر خوبی برای اهل سینما بود و خیال خیلی ها را که نسبت به توقف پروژۀ سینمایی کریم مسیحی نگران شده بودند، آسوده کرد. بیماری کارگردان و تغییر تعدادی از بازیگران فیلم و نیز تهیه کنندۀ آن از مهم ترین دلیل-های توقف فیلم برداری تردید عنوان شد. اما جالب ترین خبر این ماه مربوط به استعفای محمد درمنش از شورای پروانۀ نمایش و ساخت بود که در خبرها دلیل آن را توقیف جدیدترین فیلم این سینماگر، ماه وش، عنوان کردند. در یکی از خبرهای جنجالی که در نیمه های مردادماه در یکی از خبرگزاری های دولتی انتشار یافت، طرح کمیتۀ انضباطی سینما مطرح شد که تنطیم کنندۀ آن را معاونت سینمایی وزارت ارشاد خوانند و به موجب آن دربارۀ وضعیت حضور زنان در سینما اصول و سیاست هایی مطرح شده بود. دیدار فیلمنامه نویسان با عزت الله ضرغامی- رییس سازمان صدا و سیما- نیز با بازتاب های فراوانی در تمام رسانه ها، به ویژه در شبکه های رسانۀ ملی، روبه رو شد و نشریه های سینمایی از جمله تنها نشریۀ تخصصی فیلمنامه نویسی (فیلم نگار) به شرح جزییات این نشست پرداختند. ازدیگر اتفاق های حاشیه ای در مردادماه پخش خبر مشکلاتی بود که برخی از سینماهای تهران در ساعاتی از روز برای خدمت رسانی به تماشاگران با آن مواجه شده بودند و دلیل اش هم به قطعی های پی درپی و روزانه برق در طول فصل تابستان در شهر تهران باز می گشت.

 

شهریورماه: جشن خانۀ سینما و چند حاشیه

مطابق ده سال گذشته بزرگ ترین اتفاق سینمایی در نیمۀ سال مربوط می شد به جشن خانۀ سینما که امسال دوازدهمین دورۀ خود را جشن می گرفت. این دوره از جشن خانۀ سینما که دبیر آن امین تارخ بود و در پای برج میلاد برگزار شد و البته به دلیل بلیت های فراوانی که به دست خیلی ها داده شده بود، با بی نظمی هایی در برگزاری اش نیز همراه بود، یکی از دوره هایی به شمار می رفت که اهدای جایزه ها سر و صدای زیادی به پا نکرد و چیزی که در این میان و در روزهای پیش از برگزاری مراسم حاشیه ساز شد، بحث های پدید آمده میان اهل سینما دربارۀ داوری هیأت داوران در مورد فیلم هایی بود که پروانۀ نمایش نداشتند. با این وجود محمد مهدی عسگرپور یک روز پیش از آغاز مراسم اعلام کرد که فیلم هایی همانند خاک آشنا (بهمن فرمان آرا) که اتفاقاً در شبِ مراسم تندیس بهترین کارگردانی، تدوین، موسیقی متن و صداگذاری را از آنِ خود کرد، صد سال به این سال ها (سامان مقدم) و کتاب قانون (مازیار میری) از فیلم هایی هستند که در آستانۀ دریافت پروانۀ نمایش قرار دارند و مورد داوری قرار گرفته اند. با این وجود فیلم هایی همچون سنتوری (داریوش مهرجویی) که با پخش گسترده اش در بازارهای غیرقانونی امیدش را به کسب فرصت اکران از دست داده بود، و نیز آن جا (عبدالرضا کاهانی) به دلیل مشکلات شان در دریافت پروانۀ نمایش و آثاری همانند تسویه حساب (تهمینه میلانی) و آواز گنجشک ها (مجید مجیدی) هم به درخواست سازندگان شان از جشن بیرون کشیده شدند.

با انتشار خبرهایی پیرامون حضور گلشیفته فراهانی در فیلمی به کارگردانی ریدلی اسکات با نام مجموع تمام دروغ ها و انتشار عکس هایی از آن جنجال های بزرگی پیرامون نقش آفرینی این بازیگر توانای سینمای ایران به وجود آمد، به طوری که پای اظهارنظرهای وزیر ارشاد و مشاور هنری رییس جمهور را نیز به بازار داغ بحث و جدل ها در این مورد باز کرد و مقاله های بسیاری در مورد آن در نشریه های تخصصی نوشته شد. شدت برخی اظهارنظرهای تند و احساسی دربارۀ این موضوع تا آن اندازه بود که گلشیفته فراهانی را واداشت که از بازگشت به ایران خودداری کند و متأسفانه این قضیه تا امروز ادامه داشته است. اما ماجرای تأسف برانگیز احضار عزت الله انتظامی، کیومرث پوراحمد و پرویز پرستویی به دادگاه جنایی برای ادای پاره ای توضیحات دربارۀ تلاش شان جهت گرفتن رضایت از خانواده ای که فرزندشان به قتل رسیده بود برای بخشش قاتل فرزندشان  و نیز حمایت شان از جمع آوری کمک های مالی برای مبلغ دیه تعیین شده در قانون برای چند روزی در رسانه ها بازتاب فراوانی داشت. اعتراض چهار عضو اتحادیۀ تهیه کنندگان و توزیع کنندگان فیلم ایران- غلامرضا آزادی، مهدی صباغ زاده، منیژه حکمت و علی واجد سمیعی- به انتخابات برگزار شده در اتحادیه، تعطیلی سینما شهرقشنگ، خبر ناراحت کنندۀ درگذشت جواد خدادای (بازیگر قدیمی تئاتر و تلویزیون) و محسن رسول اف (عکاس جوان و حرفه ای فیلم) از دیگر خبرهای مهم و قابل اشارۀ سینمایی در این ماه بودند.

 

مهرماه: آغاز اکران پر رونق عید فطر

در حالی که سینمای ایران با کمبود فیلم خوب مواجه بود و در حالی که فیلمی قابل ستایش همانند تنها دوبار زندگی می کنیم (بهنام بهزادی) نتوانسته بود به گردونۀ اکران وارد شود و به این بهانه شانسی برای اکران پیدا کند، هیأت انتخاب فیلم برای مراسم سالیانۀ اسکار آخرین اثر مجید مجیدی- آواز گنجشک ها- را به-عنوان نمایندۀ ایران در اسکار امسال برگزید. در خبرهایی که در مهرماه منتشر شد، خواندیم که هوشنگ کاوه، مدیر باسابقه و مالک نیمی از سینما عصرجدید، با شریکان جدید خود حسین فرحبخش و عبدالله علیخانی (تهیه کنندگان مشهور سینما و مدیران دفتر پویافیلم) بار دیگر مشکل پیدا کرده و دوباره زمزمه ها و شایعه هایی مبنی بر تعطیلی این سینمای خاطره انگیز به گوش رسید که خوشبختانه این موضوع شکل حقیقی به خود نگرفت. بیشتر حجم مقاله ها و یادداشت ها در نشریه ها به محموعه های تلویزیون در ماه رمضان اختصاص داشت که در روزهای ابتدای این ماه به پایان رسیده بودند؛ امسال حجم بالای انتقادها در رابطه با موضوع و سطح کیفی این مجموعه ها در لابلای سطرهای این مقاله ها به خوبی مشهود بود. اکران دعوت(ابراهیم حاتمی کیا) که با برخورد سرد منتقدان روبه رو شد و در عوض در گیشه یکی از چهار فیلم پرفروش سال لقب گرفت، کنعان (مانی حقیقی)، آواز گنجشک ها (مجید مجیدی) و سه زن (منیژه حکمت) به برنامۀ اکران عیدفطر که از دهۀ اول مهرماه آغاز شده بود، رونق خاصی بخشید.

 

آبان ماه: سینما جمهوری سوخت!

روزهای پایانی ماه آبان بود که خبر سوختن سینما جمهوری به گوش رسید و دوستداران سینما را ناراحت کرد. این در حالی بود که گمانه زنی های بسیاری در مورد علت این آتش سوزی به گوش می رسید که برخی حتی پای مسائل سیاسی را به این قضیه باز کردند. و البته پس از مدتی سر و صداها خوابید و کسی نفهمید که دلیل اصلی این آتش سوزی چه بوده و سینمایی که یادگار مرحوم علی حاتمی و مرحوم فردین بود و علی مصفا و لیلا حاتمی با عشق و علاقه آن را به مکانی برای گرد هم آمدن جوانان مشتاق سینما و فیلم سازی در آورده بودند، خیلی زود به دست فراموشی سپرده شد و میزان خسارت های آن به اندازه ای است که امید به بازسازی آن دور از ذهن است. برگزاری سی و هشتمین دورۀ جشنوارۀ رشد نیز در نیمۀ آبان ماه از خبرهای مهم این ماه به حساب می آمد. دومین دورۀ جشنوارۀ سینمای آسیا پاسیفیک که در دورۀ پیشین اش بیشترین افتخارها را نصیب سینمای ایران کرد و امسال نیز در روزهای میانی آبان ماه کار خود را آغاز کرد، باز هم روی خوشی به سینمای ایران نشان داد. در حالی که بهنام بهزادی برای فیلمنامۀ تنها دوبار زندگی می کنیم و علیرضا آقاخانی برای نقش آفرینی در این فیلم کاندیدا شده بودند، رضا ناجی برای نقش آفرینی در آواز گنجشک ها و مهدی منیری برای ساخت مستند تینار جایزه های جشنواره را از آنِ خود کردند. بیست و پنجمین جشنوارۀ فیلم کوتاه تهران نیز در فاصلۀ بین روزهای بیست و دوم تا بیست و هفتم آبان ماه برگزار شد و جوانان و علاقه مندان به سینمای تجربی و مستقل از آن استقبال بسیار خوبی کردند. سومین جشن کانون برنامه ریزان و دستیاران کارگردان نیز در روزهای پایانی آبان ماه برگزار شد و از محمد تراب نیا و جمیل رستمی نیز تقدیر شد. همچنین هفتۀ پایانی آبان ماه میزبان دومین همایش سینما و معماری بود که در فرهنگستان هنر برگزار شد و سازمان فرهنگی و هنری شهرداری از برخی شرکت کنندگان تقدیر کرد. خبر درگذشت عطا الله کاملی، استاد و پیشکسوت عرصۀ دوبله، خیلی از علاقه مندان به هنر دوبله را که خاطره های بسیاری با صدای ماندگار استاد داشتند، متأثر کرد.

 

آذرماه: درگذشت دو بزرگِ عرصۀ بازیگری

در آستانه نزدیک شدن به جشنوارۀ بین المللی فیلم فجر، بیشتر از آن که خبرهایی سینمایی در تیتر صفحه-ها و مطالب هنری و فرهنگی نشریه ها و رسانه ها باشد، این خبر درگذشت دو هنرمند بزرگ عرصۀ بازیگری بود که به تیترهای اول راه پیدا کرد و جامعۀ سینمایی را بار دیگر و برای چندمین بار در سال جاری در سوگ نشاند. احمد آقالو، بازیگر و استاد توانای عرصۀ تئاتر و سینما و تلویزیون و رضا ارحام صدر که سال های سال عامۀ مردم با هنرنمایی اش در نقش های کمدی از تهِ دل خندیدند و شاد شدند در آذرماه دار فانی را وداع گفتند و استقبال مردم از مراسم تشییع پیکر آن ها نشان داد که هنوز هم افکارعمومی نسبت به هنرمندان شان احساس مسؤولیت می کنند و هنوز هم در این دنیای بی رحم می توان به بخشی از ارزش های به جا مانده از روزهای خوب گذشته دل بست. نمایشگاه «عکس های تنهایی» کارِ رضا کیانیان از چهاردهم تا بیست و چهارم آذرماه در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد که با استقبال نسبتاً خوب هنرمندان و علاقه مندان روبه رو شد.

 

دی ماه: پرویز دوایی

برای کسانی که به  زیر و بم سینمای ایران علاقه مندند و نام بزرگی همانند پرویز دوایی را خوب می شناسند، رونمایی از کتاب «امشب در سینما ستاره» شاید مهم ترین اتفاق سینمایی در دی ماه به شمار می رفت. این مراسم که به همت انتشارات روزنه کار و جمعی از دوستداران پرویز دوایی برگزار شد، بر خلاف پیش بینی ها بازتاب جالب توجهی در بین محافل مطبوعاتی داشت. برگزاری چهارمین جشنوارۀ فیلم پروین اعتصامی از سی آذر تا ششم دی ماه، برگزاری همایش «سینمای ملی؛ طرحی برای فردا» به همت انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی از روز اول تا روز سوم دی ماه در موزۀ هنرهای معاصر و برگزاری روز جهانی انیمیشن در سینما آزادی در روز پنجم دی ماه از دیگر اتفاق های قابل اشاره در این ماه بودند. این در حالی بود که موج اکران فیلم های کمدی عامه پسند و بازاری همانند چارچنگولی (سعید سهیلی)، دلداده (قدرت الله صلح میرزایی) و خواستگار محترم (داوود موثقی) انتقادهای فراوانی را در نشریه های تخصصی و سینمایی نسبت به شیوۀ ناعادلانۀ اکران پدید آورد. از سویی فیلم دعوت با آن که انتقادهای فراوانی را از سوی منتقدان تجربه کرد، اما به مرز فروشی چشمگیر نزدیک می شد و ثابت کرد که تماشاگران ما غیرقابل پیش بینی ترین مخاطبان سینمایی هستند.

 

بهمن ماه: کیفیت قابل قبول جشنوارۀ فجر و درخششِ «دربارۀ الی»

 مطابق انتظارها بیشترین حجم خبرها، حاشیه های ژورنالیستی، نقدها و یادداشت ها در این ماه از آنِ جشنوارۀ فیلم فجر بود که حتی این میزان از توجه در بین محافل مطبوعاتی در روزهای پیش از آغاز جشنواره نیز قابل توجه به شمار می رفت. بیست و هفتمین جشنوارۀ فیلم فجر امسال در حالی آغاز شد که تلاش ها جهت کسب اجازه برای نمایش دربارۀ الی در جشنواره ادامه داشت و با این که رییس جمهور به توصیۀ مشاور هنری -اش، جواد شمقدری، دستور اکران فیلم را در جشنواره صادر کرد. اما دربارۀ الی که به اتفاق نظر بیشتر منتقدان و تماشاگران از تمام آثار به نمایش درآمده در جشنواره یک سر و گردن بالاتر بود، فرصت نمایشی محدود را پیدا کرد و به فیلم محبوب جشنواره تبدیل شد. با این وجود فیلم هایی همانند اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر (شهرام مکری)، عیار ۱۴ (پرویز شهبازی)، بی پولی (حمید نعمت الله)، وقتی همه خوابیم (بهرام بیضایی)، تردید (واروژ کریم مسیحی)، زادبوم (ابوالحسن داوودی) و پستچی سه بار در نمی زند (حسن فتحی) و صداها (فرزاد مؤتمن) از آثار قابل تأمل جشنوارۀ امسال بودند و توانستند رونق قابل ملاحظه-ای به سطح کیفی جشنواره ببخشند. در حالی که سیمرغ بلورین بهترین فیلم جشنواره به فیلمِ تردید رسید و اصغر فرهادی برای کارگردانی دربارۀ الی نظر هیأت داوران را جلب کرد، فیلمِ اصغر فرهادی هم زمان با جشنوارۀ فیلم فجر در فستیوال سینمایی برلین نیز خوش درخشید و خرس نقره ای بهترین کارگردانی را نصیب سازنده-اش کرد و بار دیگر نام سینمای ایران بر تارک سینمای جهان درخشید و البته این بار خبری از فرهنگ فروشی و جریان های کاسبکارانه نبود و این خود تکنیک بالای دربارۀ الی بود که گردانندگان و اعضای هیأت داوران جشنوارۀ برلین را تسلیم کرد. برگزاری نمایشگاه عکس های محمود کلاری و ناصر تقوایی و خبر ناراحت کنندۀ درگذشت فریدون خوشابافرد، صداگذار باسابقۀ سینمای ایران، از دیگر اتفاق های مهم سینمای ایران در ماه بهمن بودند.

اسفندماه: بحث بر سرِ اکران نوروزی

زمانی که تب و تاب مربوط به رویداد بزرگ جشنوارۀ فیلم فجر فروکش می کند، معمولاً تا آغاز اکران نوروزی سینمای ایران در رخوتی قابل پیش بینی به سر می برد و حتی فیلم هایی که در این بازۀ زمانی به نمایش در می آیند، اغلب آثاری هستند که خودِ سازندگان شان هم امید چندانی به فروش شان ندارند و نمایش آن ها تنها از سرِ رفع تکلیف است. با این وجود بیشتر بحث ها در این ماه در رابطه با گمانه زنی های موجود برای اکران نوروزی بود. گویا نمایش وقتی همه خوابیم، اخراجی ها (۲) که امید زیادی به جابجایی رکورد فروش دارد و  سوپر استار (تهمینه میلانی) قطعی شده و با این که دربارۀ الی هنوز پروانۀ نمایش ندارد، اما از آن به عنوان یکی از گزینه های اصلی اکران نوروزی یاد می شود.  خبر درگذشت سیدعلی میری، کمدین محبوب سینمای فارسی، یکی دیگر از اتفاق های مهم آخرین ماه از سالی بود که سینمای ایران بسیاری از عزیزانش را در آن از دست داد. ضمن آن که در روزهای میانی اسفندماه چارچنگولی پس از نزدیک به سه ماه اکران وارد باشگاه میلیاردی ها شد و با فروشی بیش از یک میلیارد تومان پس از دایره زنگی در مکان دوم جدول فروش امسال قرار گرفت.

 

سینمای ایران در سال ۱۳۸۷ کم تر از یکی دو سال اخیر گرفتار حاشیه ها شد، ولی باز هم هر از چند گاهی یک اتفاق سطحی و پر سر و صدا گریبان این سینمای بحران زده را می گرفت و آن را به کانون توجه محافل رسانه ای و ژورنالیستی تبدیل می کرد. شاید چیزی که بیش از همه در سال جاری به چشم آمد، خبرهای ناگوار از فوت سینماگرانی بود که هر یک نقش غیرقابل انکاری در حرکت رو به جلوی این سینما داشتند. اما در سوی مقابل سطح کیفی قابل قبول بیشتر فیلم های به نمایش در آمده در جشنوارۀ فیلم فجر امسال، که ویترینی برای سال آیندۀ سینمای ما به حساب می آید، این امید را دل علاقه مندان به سینمای ایران پدید آورد که هنوز هم می  توان به درخشش این سینما و اعتماد به نیروهای تازه نفس و کارآمد آن دل بست. به امید این که سینمای ایران در سال جدید بحران های ریز و درشت اش را پشت سر بگذارد و به مرزهای تعالی و پیشرفت نزدیک تر شود. شاید برای رسیدن به این هدف لازم است خودِ سینماگران و مسؤولان فرهنگی و هنری نیز آستین ها را بالا بزنند و چشم شان را روی برخی تنگ نظری ها، کج سلیقگی ها و کینه توزی های نابخردانه ببندند.

 

 

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد