گفتگو با تهمینه میلانی درباره تسویه حساب
سوگوارهای برای زنان بزهکار
پویا نبی


مشکل تسویه حساب چه بود که در این سه سال امکان نمایش پیدا نکرد؟
راستش سال ۱۳۸۶ که فیلمنامه برای پروانه ساخت به وزارت ارشاد ارائه شد شورای تصویب فیلمنامه با این فیلم مشکلی نداشتند تا اینکه فیلم ساخته شد و برای پروانه نمایش به معاونت ارزشیابی ارائه شد آن زمان هم با فیلم مشکلی نداشتند و حتی گفتند فیلم پروانه نمایش خواهد گرفت و اکران خواهد شد ، تقریباً چند روز بعد از این دیدار بود که با من تماس گرفتند و گفتند فعلاً صلاح نیست فیلم این چنینی اکران شود ! و حرفشان هم این بود که فیلم من جلوتر از جامعه است و اجتماع آمادگی پذیرش چنین فیلمی را ندارد
مگر فیلمنامه را نخواده بودند؟
حرف من هم همین بود ، ما ذره ای از فیلمنامه ای که به وزارت ارشاد داده بودیم تخطی نکردیم حتی در اعتراضی که من کردم آقای صفارهرندی وزیر ارشاد وقت آقای نیرومند را مسئول کنترل این موضوع کرد که آیا ما با فیلمنامه ارائه شده جلو رفتیم یا خیر که آقای نیرومند فیلم را بازبینی کردند و در کمال شرافت گفتند فیلم ما طبق فیلمنامه ساخته شده و ما هیچ عدولی نکردیم
می دانم هنگام گرفتن پروانه ساخت سوپر استار خیلی اذیت شدید ، این اتفاق در تسویه حساب هم افتاد ؟ یعنی فیلمنامه در شورا بدون مشکل پروانه ساخت گرفت؟
تمام فیلمنامه های که من تا به امروز به وزارت ارشاد ارائه دادم با مشکلات زیادی رو به رو شده فقط مشکل سوپر استار نبود که آن بلاها سرم آمد . تنها فیلمی که ظرف یک هفته پروانه ساختش از زمان ارائه به من داده شد همین فیلم پرنسیب هست که از نیمه فرودین آن را کلید خواهم زد
خب با این شرایط چگونه فیلم امکان نمایش در جشنواره امسال را پیدا کرد ؟
ببینید فیلم من در طول این سه سال توقیف نبود بلکه وضعیت مبهمی داشت مرتب در جواب ما می گفتند صلاح نیست فیلم اکران شود تا اینکه یک روز مانده بود به بستن جدول فیلمهای بخش مسابقه که با من و آقای نیک بین تماس گرفتند و گفتند یک کپی از فیلم را به دفتر جشنواره ارسال کنید حالا صلاح است فیلم اکران شود! با ورتان نمی شود من و آقای نیک بین یک ساعت مات و مبهوت همدیگر را نگاه می کردیم
فیلم برای اکران جشنواره چند دقیقه ممیزی خورد؟
فیلم دو بار در دو حالت مختلف اصلاحی خورد . اولین بار زمان آقای اربابی بود که گفتند برای گرفتن پروانه نمایش یک چیزی حدود دو دقیقه را باید در بیاوریم فیلم با همین دو دقیقه سانسور اپتیک شد چون فکر می کردیم دیگر فیلم پروانه خواهد گرفت . دومین بار هم همین چند روز پیش بود که به ما اطلاع دادند فیلم در بخش مسابقه جشنواره حضور دارد و آنجا هم حدود ۲ دقیقه از فیلم کم شد
چه قسمت های از فیلم در این دو ممیزی کم شد؟
در اصلاحی اول چند دیالوگ از دیالوگ های آقای عبدی حذف شد و مشکل دیگری هم که با فیلم داشتند می گفتند چرا پلیس فیلم با این همه تعقیب و پیگری نمی تواند این دختر ها را دستگیر کند . در اصلاحی جشنواره هم بخشی از دیالوگ های پایانی خانم افشار که بازگو می کند چرا از خانه فرار کرده اصلاحی خورد و بخش ابتدای فیلم که این دخترها در زندان قرار های خود را می گذارند . بخش زندان زنان کم شد
به نظرم توقیف همین فیلم باعث شد شما مسیر دیگری در فیلمسازی را طی کنید و سوپر استار را بسازید
اگر واقعیت را بخواهم به شما بگویم در طی این سه سال من هر چه فیلمنامه درباره مسائل زنان نوشتم با کلمه نه رو به رو شد البته این فقط مشکل من نبود در طی سه سال گذشته اگر دقت کرده باشید فیلمی درباره مسائل زنان کلاً ساخته نشد .اما در مورد ساخت سوپر استار باید بگویم من این فیلمنامه را دوست داشتم و همین عامل باعث شد آن را بسازم . به نظرم آن فیلم هم روی یکی از معضلات جامعه ما که انسان های خود شیفته هستند دست می گذارد و آن را مورد واکاوی قرار می دهد
برسیم به تسویه حساب چه چیزی باعث شد شما این فیلم را بسازید؟
به نظرم فیلم تسویه حساب همدلی است با زنان بزهکار ، زنانی که توسط پدر ، بردار و همسرشان در سنین پایین به راه های خلاف کشیده می شوند و اغلب هم سابقه دار می شوند و وقتی می خواهند وارد جامعه شوند نه تخصصی دارند و نه سوادی و چاره ای جز باز گشت به خلاف ندارند. نکته بد ماجرا این است که اغلب این دختران چهره های زیبای دارند و حتی نمی توانند کارگر خانه شوند . تسویه حساب درباره این دختران است ، اینکه ما چگونه راضی می شویم به آدمهای لگد خورده لگدهای بیشتری بزنیم؟ اینکه چگونه انتظار داریم دختری که در سن دوازده سالگی توسط پدر و همسرش به قاچاق روی آورده به یک باره مریم مقدس شود
به نظرم در این فیلم هم شما مثل همیشه به دنبال مقصر نیستید بلکه به دنبال دلایل هستید
من خودم مخالف برخی از همین اعدام های هستم که در مورد افراد بزهکار صورت می گیرد. به جای اینکه بیایم ببینیم افرادی همچون بیجه { قاتل و کودک آزار پاکدشت} به چه دلیلی و در چه شرایطی دست به چنین کارهای می زند و علل وقوع جرم را از بین ببریم آن فرد را اعدام می کنیم و در حقیقت صورت مسئله را داریم پاک می کنیم
آیا تسویه حساب هم مانند آتش بس فضای طنز گونه دارد؟
داستان فیلم درباره چهار دختر بزهکار {مهناز افشار، لادن موستوفی ، السا فیروز آذر و بهاره افشاری} است که در زندان با یکدیگر آشنا می شوند و تشکیل یک باند را می دهند . وقتی از زندان بیرون می آیند به دلیل اینکه نمی خواهند به تن فروشی و قاچاق روی بیاورند دست به زور گیری از مردان با اسم و رسم و پولدار می زنند . شروع فیلم که در زندان می گذرد و در واقع آشنایی این چهار دختر با یکدیگر است یک شروع کاملاً جدی و به دور از هر گونه طنزی است اما در ادامه که شیوه زور گیری آنها است موقعیت های را به وجود می آورد که شما را به خنده وا می دارد
از نحوه شکل گیری فیلمنامه این کار برای ما بگوید
تابستان ۱۳۷۹ با چند نفر از زنان بزهکار ملاقات کردم یکی از همین زنان که نام مستعارش در زندان مهناز بود جرقه اولیه شکل گیری این فیلمنامه را در ذهنم زد . کار او شناسایی مردان پولدار و باج گیری از آنها بود . الان هم تقریباً چنین شخصیتی در فیلم با بازی لادن مستوفی وجود دارد اما اتو کشیده شده تر و سینمای تر
چرا اسم فیلم را تسویه حساب گذاشتید؟
در صحبت های که با همین زن بزهکار داشتم از او سوال کردم نمی ترسیدی اگر یکی از همین افراد که او را در خانه اش گرو گان گرفته بودی فوت می کرد ؟ او در جوابم چنین گفت : وقتی من دوازده سال داشتم و زیر دست یک حیوان بزرگ می شدم مگر کسی به فکر من بود ؟ به نوعی این افراد داشتند با جامعه خود تسویه حساب می کردند نام فیلم هم از اینجا الهام گرفتم.
ظاهراً در این فیلم هم باز روی صحبت شما زنان هستند.
زیاد با این حرف شما موافق نیستم به نظرم همه افراد با این فیلم ارتباط برقرار خواهند کرد . به نظرم هر مرد و زنی در فیلم گوشه ای از خود را خواهد یافت. در چند نمایش محدودی که برای این فیلم داشتیم نشد کسی فیلم را ببیند و واکنشی نسبت به آن نشان ندهد . به همین دلیل است که می گویم تسویه حساب یکی از پر فروش ترین فیلمهای سال آینده خواهد شد در حالی که فیلم تلخ و تا حدودی سیاهی است
یکی از ویژگی ها آثار شما انتخاب دقیق بازیگران است طوری که به هنگام تماشای فیلم شخص دیگری را نمی توانیم تصور کنیم . کمی درباره چینش بازیگران فیلم تسویه حساب برای ما صحبت کنید
انتخاب بازیگر ها درست بر اساس شخصیت های درون فیلمنامه شکل گرفت . لادن مستوفی نقش یک دختر سختی کشیده را بازی می کند در مقابلش بهاره افشاری را داریم که دختر عموی لادن مستوفی را بازی می کند به دلیل تشابه ظاهری و نوع حالت چشمان هر دوی آنها این انتخاب صورت گرفت . مهناز افشار هم نقش زنی را بازی می کند که وسواس شدیدی دارد و به نظرم خانم افشار بهترین گزینه برای ایفای این نقش بود . السا فیروز آذر نقش دختری را بازی می کند که از دست پدر متعصبش که نمی گذارد درس بخواند از شهرستان فرار کرده است . مردان فیلم هم با توجه به ویژگی های رفتاریشان انتخاب شدند برای مثال اگر ما می خواستیم یک مرد تاجر و تا حدودی لات مسلک را نشان دهیم به نظرم آقای طهمورث بهترین گزینه بودند و یا احمد مهرانفر که نقش دامادی را بازی می کند که در شب اول عروسیش می خواهد به نوعی زیر آبی برود و یا حامد بهداد که نقش شوهر خواهر السا فیروز آذر را بازی می کند او سرباز فراری است ، نقاشی ساختمانمی کند و می خواهد بچه زن حامله اش را بیندازد و یک شخصیت عصبی و رنجوری را بازی می کند
رضا عطاران در این فیلم چه نقشی دارد؟
آقای عطاران نقش عشق دوران گذشته لادن مستوفی را بازی می کند که به او خیانت کرده و حالا در صدد جبران است
هر فیلمی برای سازنده اش یک مشخصه بارز دارد که به واسته آن مشخصه فیلم برایش دوست داشتنی تر می شود . این شاخصه برای شما در فیلم تسویه حساب چه بود؟
حرفی که می زند . به نظرم این فیلم تاثیر عجیبی روی بیننده اش خواهد گذاشت و این تاثیر به واسطه ساخت یک ملودرام توسط تهمینه میلانی نیست بلکه یاد آوری شرایط اجتماعی حاکم بر جامعه ماست که به بیننده گوشزد می شود . به نظرم تسویه حساب یک تلنگر است اما تاثیرش بسیار عمیق تر از یک فیلم است
خاطره ای از حضور در جشنواره فیلم فجر دارید؟
مادر من زیاد مایل نبود من در رشته سینما فعالیت کنم و هر جا که می نشست می گفت دختر من مهندس است. تا اینکه فیلم بچه های طلاق در جشنواره فجر سال ۶۸ توانست جایزه بهترین فیلم اول را بگیرد . کسی که این جایزه را به من داد آقای خاتمی بود و این مراسم اختامیه به طور زنده از تلویزیون پخش می شد مادر من با دیدن این تصویر نظرش درباره سینما عوض شد و متوجه شد سینما حرفه مهمی است و از آن به بعد من را به عنوان کارگردان به همه معرفی می کرد شاید بزرگتر از آن جایزه همین تغییر نگاه خانواده ام نسبت به مقوله سینما بود و این اتفاق شیرینی بود که به واسطه جشنواره فیلم فجر برایم افتاد
این نوشته را به بالاترین بفرستید :
این نوشته را در فیس بوک خود با دیگران شیر کنید



خانم میلانی میفرمایند این فیلم تاثیر زیادی بر بیننده خواهد گذاشت ما که تاثیری ندیدیم شاید مشکل از فهم ماست