نگاهی به «خون مقدس» ساخته‌ی آلخاندرو ژودوروفسکی

, , ۱۳ دیدگاه

SantaSangre

خون مقدس (Santa Sangre) محصول ۱۹۸۹م ایتالیا و مکزیک، ساخته‌ی آلخاندرو ژودوروفسکی شیلیایی است. در یک آسایشگاه بیماران روانی، مرد جوانی به‌نام فنیکس (با بازی اکسل ژودوروفسکی)، خاطرات دوران کودکی‌اش را از زمانی که همراه مادر (با بازی بلانکا گوئرا) و پدرش در سیرک ال‌گرینگو برنامه اجرا می‌کرد، به‌یاد می‌آورد. تیره‌روزی‌های فنیکس وقتی آغاز می‌شود که پدر هوسران و دائم‌الخمر او، پس از قطع هر دو دست مادرش، خودکشی می‌کند.

در فهرست‌هایی که طی برخی مناسبت‌ها، از ترسناک‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما نام برده می‌شود، گاهی به خون مقدس هم برمی‌خوریم که جای تعجب دارد! شاید علت را این‌طور بشود توجیه کرد؛ خون مقدس یکی از مشمئزکننده‌ترین فیلم‌هایی است که تاکنون تولید شده. بیش از نود درصد از – به‌اصطلاح – آدم‌های این فیلم، پست‌تر از پست‌ترین حیوانات تصویر شده‌اند. سکانسی کلیدی که در این خصوص می‌توان به آن اشاره داشت، همان سرازیر کردن جنازه‌ی فیل میان زباله‌ها، هجوم لشکری از انسان‌های گرسنه و بدبخت و پاره‌پاره‌ کردن لاشه‌ی حیوان است که فیلمساز طوری – از بالای دره – به تصویرشان کشیده تا درست مثل یک مشت کرم مفلوک به‌نظر برسند.

ژودوروفسکی در خون مقدس مذبوحانه سعی دارد عمیق و فیلسوف جلوه کند اما حاصل کار، فیلمی مملو از ابتذال از آب درآمده است؛ به‌طوری‌که برای نمایش در ایالات متحده، درجه‌ی NC-17 به آن تعلق گرفت (یعنی که افراد پایین‌تر از ۱۷ سال مطلقاً اجازه‌ی دیدن‌اش را ندارند). کارگردان در ادامه‌ی تلاش مذکور و لابد برای جهانی شدن، بازیگران ِ اغلب مکزیکی‌اش را وادار کرده انگلیسی حرف بزنند که البته نتیجه‌ای جز ادای کلمات به‌شکلی آزاردهنده و نفرت‌انگیز نداشته است!

خون مقدس را پیش از هر چیز، بایستی محصول عقده‌های روانی فروخفته‌ی ذهن بیمار فیلمساز – که از اتفاق یکی از نویسندگان فیلمنامه هم بوده است – به‌حساب آورد. فیلم به‌غیر از این‌که پسری روان‌پریش، به دست‌ها و بازوان مادر نقص عضو شده‌اش – و به‌تعبیر دقیق‌تر، ماشین آدم‌کشی او – تبدیل می‌شود، چه چیز دیگری در چنته‌ دارد؟! ایده‌ای که تازه در گره‌گشایی پایانی می‌فهمیم توهمی بیش‌تر نبوده است!

خون مقدس فیلمی دوپاره است که پاره‌ی دوم‌اش (پس از خروج فنیکس از تیمارستان) به فیلم‌های ترسناک صامت و البته نازل پهلو می‌زند! تا به حال، فیلم‌هایی بوده‌اند که – عمدتاً به‌دلیل ضعف‌های ساختاری – بی‌ارزش خطابشان کرده‌ باشیم؛ اما جدا از کیفیت غیرقابل دفاع خون مقدس، بی‌ارزش دانستن این فیلم از جنس دیگری است که به فکر مریض و آلوده‌ای که پشت‌اش بوده، بازمی‌گردد.

مضحک‌ترین بخش فیلمی که تماشاگرانش را دو ساعت تمام با نمایش جزءبه‌جزء حجم عظیمی از زشتی‌ها عذاب داده، آنجا رقم می‌خورد که به مضمون کلیشه‌ای «عشق، نجات‌دهنده است» متوسل می‌شود! تصور می‌کنم لقب «پرمدعا» کاملاً برازنده‌ی خون مقدس باشد. چسباندن مفاهیم فلسفی، مذهبی، روان‌شناسانه و… به این فیلم و خنده‌دارتر از آن، سعی در تجزیه‌ و تحلیل‌اش از چنین نظرگاه‌هایی، شبیه یک شوخی است که حاصلی جز اتلاف وقت ندارد. وقتش رسیده است که ننگ بدترین کارگردان و بدترین فیلم تاریخ سینما از نام اد وود و نقشه‌ی ۹ (Plan 9 from Outer Space) برداشته و نصیب فیلمساز دیگری شود؛ شما چه گزینه‌ای بهتر از آلخاندرو ژودوروفسکی و خون مقدساش سراغ دارید؟

 

۱۳ دیدگاه

  1. زینب کریمی

    ۰۴/۰۵/۱۳۹۳, ۰۳:۰۷ ق.ظ

    با عرض سلام و خسته‌نباشید. برای نوشتن درباره چنین فیلم فاقد ارزشی متشکرم. منتقد گاهی لازم است از آثار ضعیف سینما هم بنویسد تا دوستداران هنر هفتم راه به خطا نبرند. نویسا بمانید.

    پاسخ
  2. حسین.گاف

    ۰۴/۰۵/۱۳۹۳, ۰۷:۱۵ ب.ظ

    از آلخاندرو ژودوروفسکی «این یک فیلم اسرارآمیز است. یک پیشنهاد مرموز» را هم دیم. خوب بود با ابهاماتی که هنوز برطرف نشدند! تحلیل قرص و محکمی بود.

    پاسخ
  3. Ali

    ۰۹/۰۸/۱۳۹۳, ۰۶:۳۴ ب.ظ

    گر تو قرآن بدین نمط خوانی، ببری رونق مسلمانی.. منتقد گه چه عرض کنم، آموزگار گرامی اخلاق .. شما موعظه گری و معلمی اخلاق را با نقد و تحلیل اشتباه گرفته اید.. والا بلا نیــــازی به این گونه نوشته جات چیپ نیست .. شما هم بهتر بود به جای این کار سخت و پر مشقت و طاقت فرسا سراغ همان منابر سهل و آسان سنتی موعظه گری می رفتید.. مثل اینست که مفسر ورزشی به جای پرداختن به شیوه و سبک و تکنیک بازی حریف به سیاق امنتیتی ها به سوابق اخلاقی و حقوقی طرف رجوع کند و مدام به منش و شخصیت و اخلاق او گیر بدهد.. شما اگر بازی بلدی دنبال توپ برو چرا به پروپای حریف لگدپرانی می کنی!

    پاسخ
  4. امید

    ۰۹/۲۷/۱۳۹۳, ۰۳:۰۱ ب.ظ

    دوست عزیز اگه به یه بچه هم یک کتاب مثلا مادام بواری گوستا فلوبر یا در جستجوی زمان از دست رفته مارسل پروست صذ سال تنهایی مارکز یا استاکر تارکوفسکی رو بدن همین چیزایی که شما نوشتی میگن…سینمای آلخاندرو یوردانسکو یا همون خودورسکی سینمای سمبولیک با تکیه بر گونه ب مووی ها ،و تاثیرات منتالیک و روانی که باعث میشه دیدن فیلمهاش نوعی هراس و ترس ایجاد کند همانگونه که التپو و یا کوهستان مقدس با گنجاندن تصاویری این حس را ایجاد میکند. دلیل قرارگیری فیلم در رده فیلمهای ترسناک اینه!!!
    پس دوست گرامی کمی فیلم ببینید کمی تحقیق کنید بعد اگر دانشت اجازه داد نقد بنویسی این چیزی که نوشتی با کمال معذرت خزعبلی بیش نبود .در یک سایت خوبی مثل آدم برفی همچین نوشته ای…..

    پاسخ
  5. محمد نادری تبار

    ۰۵/۲۰/۱۳۹۴, ۰۱:۰۱ ب.ظ

    واقعا متاسفم. این چه نقدی هستش. قطعا که شما از سینما چیزی نمیدونی و با سینمای جودوروسکی آشنا نیستی. کسی که حدود۶ سال وقت صرف نوشتن فیلم نامه ی این کار کرده و باید بگم که لحظه به لحظه ی فیلم نکات ریزی داره که قطعا در حد و اندازه ی فهم و درک شما نیست. پس لطفا به جای اینکه نقد بنویسی یا فقط فیلم ببینی یه خورده کتاب بخون. یه خورده سواد خودت رو از سینمای سورئال بالا ببر. سینمای آونکارد سینمایی نیست که با دیدن یه تعداد فیلم محدود بشه براش نقد نوشت. باید درکش کنی. قطعا جودوروسکی بهترین کارگردانی هستش که تو سبک سورئال کار کرده. اینم بگم که لویی بونوئل رو میشناسم ولی دلیل اینکه اون رو انتخاب نمیکنم این هستش که تو زدن حرفاش جرات لازمه رو نداشت ولی جودوروسکی براش مهم نیست که مثلا تو در مورد فیلمش چی فکر میکنی. فقط میخواد اون چیزی که تو ذهنش هستش و اساسا چیز عجیبی هم نیست رو به صورت آوانگارد رو پرده نشون بده.

    و من الله توفیق

    پاسخ
  6. شهروز شفیع ‌زادگان

    ۰۵/۲۸/۱۳۹۴, ۰۸:۳۶ ق.ظ

    آقای الماسی نیا سلام، به شما تبریک می گویم از بابت شهامتی که به خرج دادید و درباره این فیلم نامربوط و خزعبل و مبتذل جسورانه نوشتید. و می بینم که آب در خوابگه مورچگان ریخته اید و عده ای خوابزده که حتی اکثرشان شهامت ندارند اسم واقعی و کاملشان را بنویسند، برآشفته کرده اید، احسنت! مسیرتان را ادامه بدهید و درباره فیلم های مثل این که می توانند گمراه کننده باشند بنویسید، مثال هایشان را خودتان بهتر می دانید، دریمرز برتولوچی را پیشنهاد می دهم. دست علی به همراهتان

    پاسخ
  7. امید

    ۰۶/۲۲/۱۳۹۴, ۱۲:۱۹ ب.ظ

    شاید برای درک بهتر اینکه اساسا” این متن مشکل اساسی داره پاسخ به این سئواله هدف از دیدن فیلمی مثل خون مقدس چیه و در حالت کلی تر هدف از ساخته شدن چنین فیلمی چیه؟ آیا باید مثل یک اسلشر ساده یک روز تعطیلی با کمی پاپ کورن بشینیم و هیجان ببریم ؟ قطعا” نه…همانگونه که فیلمهایی چون کله پاک کن لینچ،ایچی قاتل تاکاشی میکه،شاهدین پاسکال لوگیر و تتسئو مرد آهنی شینیا تسوکاموتو فیلهای صبح جمعه ای و پاپ کورنی نیستند…اتفاقا” در این فیلمها مدنظر ایجاد حس هراس واقعی با نشان دادن نوعی اشمئزاز ،عیان کردن ناپاکی های ذات آدمی که گاهی به کثیف ترین موجود خدا تبدیل می شود ،دارد.
    اتفاقا” همین ایجاد حس اشمئزاز که در متن اشاره شده هدف فیلمساز بوده که گویا به هدفش هم رسیده….بله ایجاد هیجان و تعلیق خیلی عالیه ولی تصور کنید به جای دیدن یک فیلم اسلشر خودتون در وضعیت مشابه قهرمانهای اون فیلمهای قرار بگیرید واقعا” از هیجان بودن در اون موقعیت لذتی خواهید برد؟
    متاسفانه شنا کردن بر خلاف جریان آب و رد فیلمهای بزرگ تاریخ سینما از چند سال پیش بین جوانترها و جوانهای به اصطلاح تازه فیلم بین شده…رونق گرفته که ناشی از عدم مطالعه و عدم شناخت گونه های سینماییه و از همه مهمتر خود بزرگ بینیه….به هر حال برای کسی که یک فیلم وحشت درجه دو مانند لازاروس افکت یک شاهکاره دیدن فیلمهایی از این دست هنوز زوده…

    پاسخ
  8. رضا

    ۰۸/۲۶/۱۳۹۵, ۰۵:۳۹ ب.ظ

    باسلام به دوستان ولی فیلم کاملا مبنای روانکاوی داره که منتقد سایت یا دوستان به آن آشنایی ندارند حتی در گفتن اینکه بازیگران مکزیکی هستن که اینطور نیست بازیگران بیشترشون شیلی یایی هستن و خواهشا درباره ی چیزهایی که نمی دانید مطلق اظهار نظر نفرمایید طبق ایه قران : آن چیز که درک نمی کنید دلیل بر نبودنش نیست ، واقعا دوستان انقدر ساده می توانند فرهنگ کشوری دیگر و ساختار های روانی انسانی زیر سوال ببرن

    پاسخ
  9. Pejman

    ۱۰/۲۲/۱۳۹۵, ۰۱:۰۳ ق.ظ

    دوست و به اصطلاح منتقد عزیز خیلى جالبه که چندى پیش در وبسایت آوینى نقد فیلم هامون مهرجویى رو خوندم و با همچین ادبیات و برداشتى مواجه شدم تنها یک چیز میتوان به نقد شما گفت و آنهم اینکه یا شما واقعاً سینما را نمیشناسید(که بعید است) و یا اینکه هدفمند به آثارى که مختلف نوع تفکر و یا بهتر بگویم مسیر آبشخور شماست توهین و با بى ارزش دانستن آنها سعى بر منحط نمودن آن اندیشه دارید و جالبتر است بدانید که اتفاقاً جوانان و کسانى که تشنه دانستن انواع دیگر دیدگاه در این جهان هستند هر چه که شما نقد منفى کنید را براى دیدن انتخاب میکنند ، معهذا به این کار ادامه داده و در کمک کردن و پیدا کردن آثار متفاوت عالم سینما به خلایق کمک کنید ممنون و ارادتمند

    پاسخ

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد