همه چیز درباره‌ی «صورت‌زخمی» برایان دی‌پالما

, , ۳ دیدگاه

واکنش‌ها

نمایش فیلم در اول دسامبر ۱۹۸۳ در نیویورک آغاز و با واکنش‌های متفاوتی روبه‌‌رو شد. دو ستاره‌ی فیلم، آل پاچینو و استیون باوئر، به همراه ملانی گریفیث، راکوئل ولش، جوآن کالینز، ادی مورفی و… در نمایش افتتاحیه شرکت کردند. شِر (خواننده) عاشق فیلم شد اما لوسی باکال به دلیل خشونت و زبان فیلم از آن متنفر بود. نقل است که داستین هافمن در زمان نمایش فیلم خوابش برده بود. جان ایروینگ و کورت ونه‌گات دو نویسنده‌ی نام‌دار بعد از صحنه‌ی مشهور اره‌برقی با حالت انزجار سالن نمایش را ترک کردند. در میانه‌ی فیلم مارتین اسکورسیزی رو به استیون باوئر کرد و گفت: «شما محشرید رفقا! اما خودتان را آماده کنید. هالیوودی‌ها از این فیلم متنفر خواهند بود چون درباره خود آن‌هاست.»

صورت‌زخمی به دلیل خشونت و زبان بی‌پروایش مناقشه‌ای بزرگ به‌پا کرد و نقدهای منفی بسیاری از منتقدان گرفت. با این حال، در همان نمایش اول ۶۵ میلیون دلار در سراسر جهان فروخت و بعداً فروش بیش‌تری هم کرد. تهیه‌کننده‌ی فیلم، مارتین برِگمن، بعدها گفت که وینست کنبی از «نیویورک تایمز» تنها منتقد مهمی بود که فیلم را تحویل گرفت. البته راجر ایبرت در سال ۱۹۸۳ نوشت چهار از چهار ستاره به فیلم داد و بعدها فیلم را در فهرست فیلم‌های محبوبش قرار داد. در گذر سال‌ها نگاه منفی به فیلم تعدیل شد و به شکل مطلوبی جای خود را به نقدهای مثبت داد. بعضی‌ها می‌گفتند که مشکل اصلی فیلم، تدوینش است. «راتن تومیتوز» به طور  میانگین امتیاز ۸۸ درصد را به این فیلم داد و نوشت: «دی پالما و ستاره‌اش آل پاچینو این حماسه‌ی گنگستری فوق‌خشن و استیلیزه را در مرز باریک یک درام اخلاقی و یک بریز و بپاش افراطی پیش برده‌اند.»

درجه‌بندی

فیلم در سه تدوین اولیه‌اش به دلیل خشونت بی‌حد و حصر، کلام قویاً رکیک و استفاده زیاد از مواد مخدر، درجه‌ی ایکس گرفت. گروهی از کارشناسان از جمله افسران پلیس دایره‌ی مبارزه با مواد مخدر عقیده داشتند که فیلم تصویر دقیقی از وضعیت زیرزمینی مواد مخدر نشان داده و باید به شکل گسترده دیده شود. همین اظهارنظر، گروه درجه‌بندی فیلم‌ها را متقاعد کرد که در سومین تدوین، به فیلم درجه‌ی آر بدهند. دی‌پالما بعدها از استودیو درخواست کرد که نسخه‌ی تدوین نهایی کارگردان را هم نمایش بدهند اما آن‌ها نپذیرفتند. در هر حال، از آن‌جایی که تهیه‌کننده‌ها توی باغ نبودند و از تفاوت میان سه نسخه‌ی تدوین‌شده چیزی سردرنمی‌آوردند دی‌پالما نسخه‌ی تدوین موردنظر خودش را برای نمایش در سینماها فرستاد.

نقدها

راجر ایبرت نوشت: «دی‌پالما و نویسنده‌اش، اولیور استون، شخصیت‌های منحصر‌به‌فردی خلق کرده‌اند. یکی از جذابیت‌های فیلم این است که تماشاگر کلیشه‌های فیلم جنایی نیستیم بلکه آدم‌هایی را می‌بینیم که حقیقتاً جنایتکارند.»

وینسنت کنبی در «نیویورک‌تایمز» فیلم را ستود: «حس غالب فیلم، اندوه و بیهودگی است: هر چیزی که بالا می‌رود محکوم به سقوط است. در صورت‌زخمی این سقوط، به تصادمی هول‌ناک، ملموس و نفس‌گیر  می‌انجامد.»

لئونارد مالتین از منتقدانی بود که نقد منفی بر فیلم نوشتند. او یک‌و‌نیم ستاره به فیلم داد: «صورت‌زخمی نزدیک به سه ساعت در شلوغ‌کاری و پلشتی دست‌و‌پا می‌زند و هیچ حرف تازه‌ای ندارد جز تکرار این پند است که جنایت عاقبت ندارد! فیلم هاکس لااقل کمی هیجان داشت.» بعدها در ویرایش مجدد نوشته‌هایش مالتین ضمیمه‌ای به نقدش بر صورت‌زخمی افزود و شگفتی‌اش را از محبوبیت نوظهور فیلم به عنوان یک فیلم کالت کلاسیک ابراز کرد.

دیوید آنسن در «نیوزویک» نوشت: «اگر صورت‌زخمی تن‌تان را می‌لرزاند به دلیل تنش تلنبار شده در این تصویر وحشیانه است. فیلم یک سرگرمی قلمبه، سطحی و پوسیده است که مانند همه‌ی فیلم‌های خوب گانگستری هالیوود، کتک‌کاری و مرگ‌ومیر را درخشان و تهوع‌‌آور نشان می‌دهند.»

جی اسکات در «گلوب اند میل» نوشت: «تا یک جایی، آل پاچینو در نقش مونتانا افسونگر است. اما تلاش مفرط او برای ادای بی‌نقص لهجه‌ی کوبایی و جان بخشیدن به یک شخصیت مقوایی به‌شدت ناامیدکننده است.»

گری آرنولد در «واشنگتن پست» نوشت: «فیلمی که خرده‌‌فرهنگ جنایتکارانه‌ی این روزگار را به شکلی هشداردهنده و هوشمندانه به نمایش می‌گذارد، رفته‌رفته به دام کلیشه‌های دنیای تبه‌کاران می‌افتد و جلوه‌ای بیدادگرانه و آخرالزمانی به خود می‌گیرد و سرانجام با یک طراحی نبوغ‌آمیز، ضدقهرمانش را غوطه‌ور در حمام خون رها می‌کند.»

پاچینو و استیون باوئر برای این فیلم به‌ترتیب نامزد گلدن‌گلوب بهترین بازیگر نقش اصلی و نقش مکمل مرد شدند.. دی‌پالما هم نامزد جایزه‌ی رَزی برای بدترین کارگردانی شد که در هر حال در کسب این جایزه توفیقی نداشت!

برایان دی‌پالما سر صحنه صورت‌زخمی

جایگاه

در ژوئن ۲۰۰۸ انستیتو فیلم آمریکا صورت زخمی را دهمین فیلم ژانر گانگستری معرفی کرد (فیلم هاکس در رتبه‌ی ششم قرار گرفت). جمله‌ی «به دوست کوچولوی من سلام کن!» در جایگاه شصت‌ویکمِ صد دیالوگ برتر تاریخ سینما قرار گرفت. «اینترتیمنت ویکلی» فیلم را در رتبه‌ی هشتمِ پنجاه فیلم برتر کالت قرار داد. مجله‌ی «امپایر» در فهرست ۵۰۰ تایی‌اش از فیلم‌های برتر تاریخ سینما صورت‌زخمی را در رتبه‌ی ۲۴۸ نشاند. در سال ۲۰۱۰ شبکه وی.‌اچ.وان فیلم را به عنوان پنجمین فیلم در فهرست صد فیلم گنگستری سینما قرار داد.

حاشیه‌های خواندنی

  • اداره‌ی گردشگری میامی نمی‌خواست اجازه‌ی فیلم‌برداری بدهد چون می‌ترسید حاصل کار ضدتبلیغ برای گردشگران باشد، به‌خصوص که مهاجران کوبایی این شهر را گانگستر و قاچاقچی مواد نشان داده بودند.
  • کلمه‌ی «یه‌یو» که تونی مونتانا به کار می‌برد معادل کوچه‌بازاری کوکایین است. این کلمه در فیلم‌نامه نبود و پاچینو در سکانس اره‌برقی به شکل بداهه از آن استفاده کرد. دی‌پالما خوشش آمد و باز هم از آن استفاده کردند. پاچینو هنگام یادگیری لهجه‌ی کوبایی با این کلمه آشنا شده بود.
  • اولیور استون در زمان ساخته شدن این فیلم در حال ترک اعتیادش به کوکایین بود.
  • فیلم به بن هچت و هاوارد هاکس تقدیم شده است. قصه‌ی فیلم هاکس در شیکاگو رخ می داد ولی به دلیل محدودیت بودجه، قصه‌ی نسخه‌ی بازسازی به میامی منتقل شد.
  • سیدنی لومت گزینه‌ی اول برای کارگردانی این فیلم بود اما بعداً کنار کشید. ایده‌ی کوبایی کردن شخصیت‌ها و سکانس مهاجرت دسته‌جمعی  با کشتی در آغاز فیلم، مال لومت بود.
  • اولیور استون نام خانوادگی تونی را از سر علاقه‌ به فوتبالیست محبوبش جو مونتانا انتخاب کرد. در فیلم هاکس نام خانوادگی تونی، کامونتی است.
  • دی‌پالما به‌قدری از فیلم‌نامه‌ی استون خوشش آمد که کارگردانی فلاش‌دنس را رها کرد. فلاش‌دنس به آدریان لین رسید.
  • بخش‌های زیادی از فیلم به دلیل تظاهرات کوبایی‌های مهاجر خشمگین، به جای میامی در لس‌آنجلس فیلم‌برداری شد و طراحان صحنه سعی کردند لوکیشن‌ها را به حال‌وهوای میامی نزدیک کنند.
  • استیون باوئر تنها کوبایی واقعی در جمع بازیگران بود و آنجل سالازار که نقش چی‌چی را بازی می‌کند دورگه‌ی آمریکایی و کوبایی بود. کارگردان و بقیه‌ی بازیگران از این دو مشورت می‌گرفتند.
  • قرار بود از شیر خشک‌ به جای کوکایین استفاده شود اما نتیجه‌ی کار رضایت‌بخش نبود. دی‌پالما بعدها از گفتن ماهیت ماده‌ی به‌کار‌رفته خودداری کرد، چون نگران بود که باورپذیری فیلم را در نگاه تماشاگران مخدوش کند.
  • میریام کولون که نقش مادر تونی را بازی می کند فقط چهار سال از پاچینو بزرگ‌تر بود.
  • پاچینو بارها گفته که تونی مونتانا یکی از محبوب‌ترین نقش‌هایش است.
  • با این‌‌که تونی مونتانا کوبایی است اما فقط یک جمله به زبان کوبایی (اسپانیولی) در فیلم ادا می‌کند.
  • با وجود عنوان فیلم، فقط یک بار کلمه‌ی «صورت‌زخمی» در فیلم به کار می‌رود و آن هم به زبان اسپانیولی.
  • تصویر ژنرال کوکامبره که در فیلم نشان داده می‌شود در واقع مربوط به سرهنگ لوییس آرچه گومز است که عضوی از کودتای بدنام کوکائین بولیوی در سال‌های ۱۹۸۱ تا ۸۲ بود.
  • عنوان اسپانیولی فیلم، ارزش قدرت است.
  • این بازیگران بازی در نقش اِلویرا را رد کردندکه نهایتاً به میشل فایفر رسید: روزانا آرکت، جنیفر جیسن لی، ملانی گریفیث، کیم بسینگر، کاتلین ترنر، بروک شیلدز و جودی فاستر.
  • رابرت دنیرو بازی در نقش تونی مونتانا را نپذیرفت.
  • جینا دیویس، کری فیشر، کلی مک‌جیلیس و شارون استون برای بازی در نقش الویرا تست دادند و رد شدند.
  • مارتین برِگمن، تهیه‌کننده، بعدها در کتابی نوشت که گلن کلوز انتخاب اول برای نقش الویرا بود اما او کلوز را نپسندید چون فکر می‌کرد او نمی‌تواند یک بدکاره‌ی تمام‌عیار باشد!
  • جان تراولتا در سال ۱۹۸۱ در نیویورک با آل پاچینو دیدار کرد تا بتواند نقشی در این فیلم بگیرد. اما آخرش نشد.
  • این فیلم تأثیر قابل‌توجهی بر فرهنگ هیپ‌هاپ و موسیقی رپ در اواخر دهه هشتاد گذاشت.  در سال ۲۰۰۳ که قرار بود فیلم برای نمایش مجدد روانه سینما شود.استودیو از دی پالما خواست ترانه‌های فیلم را با ترانه‌های رپ ملهم از فیلم جایگزین کند. دی پالما زیر بار نرفت.
  • شرکت بین‌المللی که صدام حسین برای پول‌شویی از تشکیلات متعدد اقتصادی‌اش ترتیب داده بود با الهام از نام قهرمان صورت‌زخمی «اداره مونتانا» نامیده می‌شد.
  • تعداد جسدهای فیلم: ۴۲
  • وقتی مونتانا می‌میرد جمله‌ی «دنیا از آن توست» را می‌بینیم. در فیلم هاکس هم این جمله پس از مرگ تونی کامونتی روی نئون تابلوی یک فروشگاه دیده می‌شود.
  • استیون اسپیلبرگ یک بار سر صحنه‌ی فیلم‌برداری رفت و در گرفتن یکی از نماهای کوتاه سکانس درگیری نهایی هم کمک کرد.

 

 

۳ دیدگاه

  1. کاظم

    ۰۴/۰۵/۱۳۹۳, ۰۶:۱۰ ق.ظ

    کاملاً موافقم: خشونت بی‌حد و حصر، کلام قویاً رکیک و استفاده زیاد از مواد مخدر… حجم بالایی از فیلم را به خودش اختصاص داده بود! مطلب جالبی بود!

    پاسخ

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد