مسأله‌ای به نام اکران نوروزی

, , ارسال دیدگاه

ely

همواره رسیدن به فرمولی مشخص و الگویی تعریف شده برای پرداختن به دلایل پرفروش شدن فیلم‌ها در سینمای ایران، راه به جایی نبرده است. از پیش بینی منتقدان تا فیلم برگزیده‌ی تماشاگران بارها و بارها در عمل شکست خورده‌اند و کمتر کسی توانسته برای فیلم‌های پرفروش گزینه‌ای دقیق و معین بیابد. این امر دلایل زیادی می‌تواند داشته باشد. از طیف‌ها و طبقه‌های گوناگون مخاطبان بگیرید تا نوع فیلم‌ها و کیفیت آن‌ها. حتی بارها و بارها فیلم‌هایی که اقبال منتقدین را داشتند و در بهترین زمان ممکن اکران شدند هم نتوانستند به فروش موفقی دست پیدا کنند. حتی اگر پر فروش‌ترین آثار تاریخ سینمای ایران را در کنار هم بگذاریم، به سختی می‌توان وجه مشترکی بین این آثار پیدا کرد. حتی در سالیان اخیر فیلم‌هایی پر فروش‌های یک سال شده‌اند که نه به لحاظ کیفیت و نه به لحاظ موضوع و گونه کمترین ارتباطی با هم نداشتند.

بحث اکران نوروزی و اهمیت آن از سال ۸۸ به طور جدی آغاز شد. جایی که پس از جشنواره فیلم‌هایی به شدت متنوع و با کیفیت‌های کاملاً متفاوت انتظار اکران نوروزی را می‌کشیدند. مشکل از جایی آغاز شد که درباره الی، ساخته‌ی به شدت تحسین شده‌ی اصغر فرهادی به دلیل مهاجرت یکی از بازیگرانش، که قرار بود یکی از فیلم‌های مهم اکران نوروزی باشد، به طور ناگهانی از اکران کنار گذاشته شد. حتی تا جایی که در برخی از خبرگزاری‌ها عنوان شد که پلاکاردها و پوسترهای فیلم شبانه از سینماها کنار گذاشته شده‌اند. اما بحثی که آن زمان پشت پرده‌ی این مسئله مطرح شد، چندان ارتباطی به این بازیگر و حاشیه هایش نداشت. در سال ۸۶ مسعود ده نمکی اولین ساخته‌ی بلندش (اخراجی‌ها) را روانه‌ی اکران کرد که با استقبال فراوان مخاطبان روبرو شد. در سال ۱۳۸۸ و در هنگام اکران نوروزی اخراجی‌ها۲ این شائبه پدید آمد که درباره‌ الی نه به خاطر مسئله‌ی بازیگرش که به خاطر تهدید فروش اخراجی‌ها۲ از گردونه‌ی اکران نوروزی کنار گذاشته شده‌است. درباره الی از تمام ویژگی‌های یک اثر پرفروش برخوردار بود: قصه‌ی تازه‌اش (در سینمای ایران) و تیم بازیگران محبوبش و کیفیت بالای فیلم و تحسین کم نظیر منتقدان، همه و همه نوید یک فیلم موفق در اکران را می‌داد و اکران آن با تاخیری دو ماهه و در بدترین زمان ممکن (بحبوحه‌ی انتخابات ریاست جمهوری و حوادث تلخ پس از آن) و فروش بسیار خوب فیلم، (تنها در روز اول ۷۰ میلیون تومان فروش کرد) تا حدی بر این ادعا صحه گذاشت. در اکران نوروزی ۸۸ اخراجی‌های ۲ به همراه وقتی همه خوابیم ساخته‌ی بهرام بیضایی, سوپر استار ساخته‌ی تهمینه میلانی و بیست ساخته‌ی عبدالرضا کاهانی، روانه‌ی پرده شدند و اخراجی‌ها با اختلاف فراوان موفق شد نه تنها رکورد نسخه‌ی قبلی خودش را جا به جا کند، بلکه به فروشی بی نظیر در تاریخ سینمای ایران دست پیدا کرد. سوپر استار با فروشی حدوداً ۸۰۰ میلیونی در رتبه هشتم پرفروش‌های سال قرار گرفت و وقتی همه خوابیم و بیست به ترتیب رتبه‌های هفدهم و بیست و دوم را به خود اختصاص دادند.

فیلم‌های طهران تهران ساخته‌ی مشترک داریوش مهرجویی و مهدی کرم‌پور، پوپک و مش ماشالله ساخته‌ی فرزاد موتمن، تسویه‌حساب ساخته‌ی تهمینه میلانی و هیچ ساخته‌ی عبدالرضا کاهانی از فیلم‌های مهمی بودند که در نوروز ۸۹ روی پرده رفتند. از این میان فیلم‌های تهمینه میلانی و عبدالرضا کاهانی برای دومین سال پیاپی این اقبال را داشتند که در عید نوروز رنگ پرده را ببینند. در این بین پوپک و مش ماشالله که در میان آثار فرزاد موتمن، این کارگردان تجربه‌گرا، شاید بی‌ربط‌ترین ساخته‌ی او به شمار می‌رود، موفق شد با فروشی بالای ۹۰۰ میلیون، پس از ملک سلیمان، در رتبه‌ی دوم پر فروش‌های سال قرار گیرد و غیر از تسویه‌حساب که با فروشی ۷۰۰ میلیونی رتبه‌ی ششم را از آن خود کرد، بقیه فیلم‌های اکران نوروزی در بین ۱۷ فیلم برتر هم قرار نگرفتند. البته لازم به ذکر است که فیلم فرزاد موتمن در ۱۱ فروردین اکران شد و روزهای نخست تعطیلات عید را به نوعی از دست داد که با توجه به جایگاهش در لیست پر فروش‌ها احتمالاً وضعیت متفاوتی پیدا می‌کرد.

اما شاید جذاب‌ترین رقابت اکران نوروزی در سال‌های اخیر مربوط به عید سال ۱۳۹۰ باشد. جایی که اصغر فرهادی و مسعود ده نمکی پس از حواشی اکران سال ۸۸ رو در روی هم قرار گرفتند. جدایی نادر از سیمین به لحاظ جایگاه بین المللی، موفق‌تر از درباره الی به نظر می‌رسید و اخراجی‌های ۳ با دستمایه قرار دادن جو سیاسی ناشی از انتخابات ریاست جمهوری در جامعه می‌توانست برگ برنده‌ی دیگری در دستان ده نمکی باشد. یکی از ما دو نفر، سه درجه تب و زن‌ها شگفت انگیزند فیلم‌های دیگری بودند که به اکران نوروزی را پیدا کردند و به هیچ‌‌وجه نتوانستند با دو فیلم مهم دیگر رقابت کنند. این‌بار و در فضایی کاملاً برابر فیلم مسعود ده‌نمکی پیروز میدان بود و توانست با فروشی نزدیک به شش میلیارد از جدایی پیشی بگیرد و بر محبوبیت زیادش بین اقشار مختلف صحه بگذارد. جدایی نادر از سیمین که در همین سال موفق به فتح اسکار شد و معتبرترین جایزه سینمایی جهان را برای سینمای ایران به ارمغان آورد، با فروشی حدوداً چهار میلیاردی پشت سر اخراجی‌ها۳  قرار گرفت و سه فیلم بعدی هم نتوانستند به فروشی قابل‌قبول دست پیدا کنند.

اما جنجالی که بر سر دو فیلم گشت ارشاد و خصوصی ایجاد شد اکران نوروزی ۹۱ را تا ماه‌ها بر صدر اخبار سینمایی کشور نشاند. تجمع اعتراض آمیز گروه‌های مختلف در مخالفت با اکران این دو فیلم تا جایی پیش رفت که هر دوی این فیلم‌ها قبل از پایان اکران‌شان از پرده برداشته شدند. این اتفاق باعث به وجود آمدن بحث‌های زیادی شد که در سال‌های قبل در نوع خود جالب توجه بود. این که اساساً مسئولیت اکران فیلم‌ها به عهده‌ی چه نهادی است و صدور پروانه نمایش باید از چه مراحلی عبور کند. اعتراض شدید‌اللحن سعید سهیلی هم کارساز نشد و اتفاقی که سالیان پیش در مورد مارمولک کمال تبریزی رخ داده بود، این بار و با شدت و حدت بیشتر برای این دو فیلم اتفاق افتاد. اما این پایان ماجرا نبود و در جلسات مختلفی که برای نقد و بررسی فیلم‌ها در اماکن گوناگون فرهنگی برپا شد بحث‌ها و جدل‌های شدیدی بین منتقدان و معترضان در گرفت. با تمام این اوصاف گشت ارشاد به همراه قلاده‌های طلا و انتهای خیابان هشتم توانستند در رده‌ی ده فیلم پرفروش سال قرار بگیرند.

در لیست پر فروش‌های سال ۱۳۹۲ سه فیلم رسوایی، حوض نقاشی و تهران ۱۵۰۰ که در نوروز ۹۲ راهی اکران شدند، دیده می‌شوند که چندان هم غیرقابل پیش‌بینی نبودند. رسوایی قطعاً نام مسعود ده‌نمکی را به عنوان برگ برنده دارد و حوض نقاشی با بازی‌های متفاوت بازیگران محبوبش و تهران ۱۵۰۰ به عنوان اولین تجربه‌ی انیمشن این‌چنینی هر سه پتانسیل پر فروش شدن را دارا بودند. اما حالا و پس از پشت سرگذاشتن تجربه‌های سالیان قبل، بحث اکران نوروزی به شدت داغ است و فیلم‌سازان و تهیه کنندگان از همین حالا رقابت را برای گرفتن نوبت اکران آغاز کرده‌اند. پس از جشنواره‌ی سی و دوم فجر و حواشی مربوط به آن که بیشتر به کیفیت پایین اغلب آثار مربوط بود، اکران نوروزی سال ۱۳۹۲ می‌تواند به نوعی تکلیف سینمای ایران را برای سال پیش رو مشخص کند.  وضعیت اقتصادی سینمای ایران خوب نیست. سالن‌های سینما در حال تعطیل شدن هستند و انتخاب گروه فیلم‌های اکران نوروزی تا حدی می‌تواند احیا کننده این وضعیت بد باشد.

 

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد