درباره‌ی برنامه‌ی سینمایی هفت

, , ۴ دیدگاه

 

 

 

“فوکویاما” اندیشمند پست مدرنیست در باره‌ی نقد می‌نویسد: «نقد، روش بررسی در فرآیند گیرنده‌گی و دهنده‌گی ذهن است که در ارتباط دوسویه با نگرش نقادانه و ماهیت اثر شکل می‌‌گیرد.»

 

انگیزه‌ی این نوشتار، حاشیه‌های ژورنالیستی برنامه‌ی تلویزیونی «هفت» است و صدمه‌ای که می‌گویند این برنامه ممکن است به سینمای ایران وارد آورد.

 

«هفت»، سعی در فرهنگ‌سازیِ «فرهنگ نقد‌پذیری» در سینمای ما دارد. متأسفانه در جامعه‌ی هنری ما، خصوصاً سینما، برداشتی که از نقد می‌شود، حُب‌، بغض، یک‌سونگری و قطعی‌نگری است. این بی‌فرهنگی تا جایی پیش می‌رود که کارگردان یک فیلم تین‌ای‌جری، با رفتاری که از خود نشان می‌دهد، نقد را به معنی «انتقاد صرف» می‌پندارد. بسیار شاهد بوده‌ایم که بعضی از فیلم‌سازان ما، چه رفتاری با منتقدان داشته‌اند و گاهی از عبارت «غرض و مرض‌های فردی» استفاده کرده و می‌کنند.

 

«رابرت گیدمن»، نویسنده‌ی اروپایی می‌نگارد: «پیش از این که در بحث ظرفیت شناسی، نقد، ظرفیت ارزشی دانسته شود، فرهنگ نقد پذیری ظرفیت ارزشی پنداشته می شود.»

 

می‌دانیم که نقد، تنها ابراز سلیقه نیست. هرچند که این مقوله جزء انکارناپذیر نقدنویسی است. نقد گونه‌های مختلفی دارد که شرحش در این مجال نمی‌گنجد. درخصوص برنامه‌ی «هفت»، آن‌چیزکه در ظاهر می‌بینیم، تحلیل و بررسی منطقی و عادلانه‌ی فیلم‌ها است. به باطن آن کار نداریم، زیرا از قول اُسکار وایلد: «فقط آدم‌های سطحی‌اند که برمبنای ظواهر داوری نمی‌کنند. راز جهان در آن چیزی است که آشکار است، نه آنچه به چشم نمی‌آید.»

 

حال ببینیم در ظاهر چه ‌روی می‌دهد: یک منتقد، با دیدی کاملاً سینمایی، دربرابر یک کارگردان، از ضعف شخصیت‌پردازی می‌گوید. کارگردان که از قضا فیلمنامه‌نویس هم هست، از منتقد دلیل می‌خواهد؛ منتقد از انتظاراتی می‌گوید که از شخصیتِ پرداخت شده در طی فیلمنامه، می‌رود. کارگردان پاسخ می‌دهد بسیار خسته است و حال خوشی ندارد!

 

آیا نقد عادلانه، که بعد از سال‌ها تجربه و درس‌ پس‌دادن، بی‌رحمانه می‌خوانندش، سینمای ایران را از وضعی که درحال حاضر دارد، ناکارآمد‌تر می‌کند؟ تقلای کارگردانان و تهیه‌کنندگان در برابر منتقدی که ساختار فیلمی را به‌چالش می‌کشد، آسیب است و آن‌وقت دست کم گرفتن سینمای ایران و گریز از واقعیت و دست‌آویزی به مخاطب عام – که عذر بدتر از گناه است – آسیب نیست؟

 

چشم‌پوشی از نقد و شرایطی که می‌تواند برای بهبود سینمای ایران به وجود آورد، همه نشأت گرفته از همان «فرهنگ نقد‌پذیری» است. اگر منتقدی وجود نداشته باشد، کارگردان ایرانی فیلم بی‌نقص می‌سازد، چون از جمعی پرسیده است: «می‌خواهم به سینما بروم، چه فیلمی را پیشنهاد می کنید؟» و پاسخ شنیده است: «افراطی‌ها!»

 

برنامه‌ی هفت، فیلم‌سازانی را که ورای عنوان «مخاطب عام» پنهان شده‌اند به‌چالش می‌کشد. در همین برنامه، تهیه کننده‌ای که دم از مخاطب می‌زند، هنگامی که از طرف همان مخاطبان رد می‌شود، علت روی آوردن به فیلم‌های سخیف و مبتذل را بخش خصوصی و بازگشت سرمایه می‌شمرد.

 

مسأله این است که اگر در همین برنامه فیلمی را به نقد بنشینند و از کارگردانش به‌دلیل ساخت آن تقدیر کنند، «هفت» را به عنوان بهترین برنامه‌ی سینمایی تلقی خواهد کرد اما با تقدیر‌های ظاهری و سطحی، این سینما راه به‌ هیچ‌جا نخواهد برد.

 

«هفت»، برنامه‌ای که از مجری تا طراحی دکور آن به نقد کشیده‌ شده، در این وانفسا که سینمای ایران رو به‌ زوال است، تنها کورسوی امید سینمادوستان، محسوب می‌شود. سال‌ها فکر‌ کردیم بهترینیم و کارمان به سوپرمارکت‌ها کشید. بهتر است کمی باور کنیم که بدترینیم شاید باز به سینما بازگردیم.

 

۴ دیدگاه

  1. سید آریا قریشی

    ۰۶/۰۸/۱۳۸۹, ۰۶:۱۴ ب.ظ

    با این نوشته موافقم. البته نمی شه انکار کرد که برنامه ی هفت هم اشکالاتی داره (که در اوائل راه طبیعیه. مگه برنامه ی نود، در هنگام آغاز کار، همین جایگاهی رو داشت که الآن داره؟ هر چند فکر می کنم مقایسه ی این دو برنامه اصولاً کار مناسبی نیست). ولی علی رغم این اشکالات، باید کمک کنیم تا این برنامه پا بگیره. این یکی از معدود امیدهای ما تو این دوره است تا سینمای ما یه تکونی به خودش بده. امیدوارم این برنامه ادامه پیدا کنه و روز به روز هم بهتر شه.

    پاسخ دادن
  2. مهدی خاتمی

    ۰۶/۲۰/۱۳۸۹, ۰۱:۱۴ ق.ظ

    سلام.امشب برنامه ی هفت رو از تلویزیون می دیدم.مهرداد فرید و مسعود فراستی روبه روی هم نشسته بودند.فکر می کنم مد نظر شما همین نقد های عهد بوقیه که از زبان فراستی دراومد و خیال کرد مردم تووی کارگاه ایشون نشسته اند.هنوز فیلم فرید ( از ما بهترون) رو ندیدم اما این روند اشتبا که خود فرید هم به اش دامن زده صحیح نیست.فیلم ساز شاعر نقاش نقد می شه اما نه اینکه بیان بزارنش جلو یه عده و اینها هم از خودشون دفاع کنن.از جیرانی هم بعید بود که این بخش اس ام اس رو راه اندازی کرده برای مردمی که هنوز اکران ۵ تا فیلم ۵ روز نگذشته که اس ام اس بدن و نظر بگن کدوم فیلم برتره؟

    پاسخ دادن
  3. سیب

    ۰۷/۱۷/۱۳۸۹, ۰۶:۵۴ ب.ظ

    خبرر خبررررررررر پارسا پیروزفر نمایش گلن راس را بهمن ماه با حضور بازیگران مطرح تئاتر روی صحنه ی تماشاخانه ی ایرانشهر خواهد برد هر کس این نمایش رو از دست بده حالا حالاها همچین نمایشی گیرش نمیاد نمایشی کلاسیک با هنرمندی تک ستاره ی سینما پارسا پیروزفر

    پاسخ دادن

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد