معماری سینما و خاطره‌های ما

, , ارسال دیدگاه

همه دوستداران سینما در ایران احتمالاً به یاد دارند که پس از آتش‌سوزی عجیب سینما آزادی، حدود ده سال شروع بازسازی آن طول کشید. سینما آزادی (شهرفرنگ سابق) و سینما شهرقصه دو سینمای خاطره‌انگیزی بودند که  برای نسل های مختلف تماشاگران سینما در ایران خاطرات نابی ساختند و رفتند. صف های پر شور و حال دوران رونق جشنواره فجر را در اطراف همین سینما ها به یاد می‌آوریم. و خاطره تماشای فیلمهای بزرگ تاریخ سینما با دوبله های خوب قدیمی و روی پرده سینما شهرقصه تکرارنشدنی بنظر می‌‌آید. اما بالاخره بعد از ده سال و تمام شدن اختلافات شهرداری و حوزه هنری، مسابقه یا مناقصه ای برای طراحی سینمایی جدید برگزار شد و از قرار معلوم مجموعه فعلی آزادی را برنده همان مناقصه ساخته است.

حالا این روزها که به مجموعه سینما آزادی می رویم چه می‌بینیم؟ به گمان من این ساختمان بیشتر شبیه به یک پاساژ تجاری مدرن است تا مجموعه سینمایی. همان اولین باری که می‌خواستم قدم به ساختمان جدید بگذارم آرزو کردم کاش معماری طراحی‌اش کرده باشد که عاشق سینما باشد یا لااقل بداند یک تماشاگر جدی سینما دوست دارد در چه جور جایی فیلم ببیند. داشتن هفت سالن مدرن و تمیز با امکانات صوتی و تصویری خوب البته لازم است، اما فقط همین؟ روح سینما کجای این ساختمان بلند شیشه‌ای است؟ اگر تابلوی فیلمها را برداریم آیا این مکان مثلاً با پاساژ گلستان فرقی دارد؟‌ در طراحی فضای داخلی سینما هیچ نشانه یا عنصری دیده نمی‌شود که نشان دهنده حضور در مکانی فرهنگی هنری باشد. فضای داخلی این سینما خشک و بی‌روح و حتی سرد است. فکری برای جای نشستن تماشاگران پیش از فیلم نشده،‌انگار که هرکس بلیط خرید باید بلافاصله برود بنشیند توی سالن! مساله دیگری هم که واقعاً باعث عذاب شده است جای پارک است. واقعاً عجیب نیست که یک مجموعه سینمایی با هفت سالن طراحی می‌شود اما جایی برای یک پارکینگ کوچک اختصاصی سینما هم در نظر گرفته نمی شود! سینما آزادی امروز متاسفانه سینمای خاطره سازی نیست. کاش معماران و طراحان آن توجه می‌کردند که دارند یکی از مهمترین سینماهای مرکز پایتخت را می‌سازند. چیزی که هست انگار بیشتر به درد نمایش فیلمفارسی های جدید سینمای ایران و کمدی های مفرحی! چون «چارچنگولی» می‌خورد که تماشاگر ببیند و کمی بخندد و از سالن هم که بیرون آمد فراموش کند تا دفعه بعد.

سبک معماری ساختمان سینما آزادی و ساختمان های مشابه سبک های-تک (High Tech)خوانده می شود. در تعریف این سبک آمده که سازه مدرن باید آشکار و نمایان باشد، شاید به همین دلیل بیشتر توجه سازندگان سینما آزادی به نمای بیرونی ساختمان بوده و داخل آن خالی از روح هنری است. معمار این ساختمان باید کاربری فرهنگی و هنری را با سبک معماری های-تک تلفیق می‌کرده. روشن است که با طراحی و نصب دکورهای هنری و معماری داخلی قوی و استفاده از رنگهای گرم داخلی می شد سردی و روح ماشینی این سبک را در داخل از بین برد. یک نمونه معروف استفاده از  از این سبک برای کاربری فرهنگی در کشورهای مهد هنر مرکز فرهنگی ژورژ پمپیدو در پاریس است. در مجموع باید ساخت اینگونه مجموعه‌های فرهنگی را به فال نیک گرفت و امیدوار بود که در دیگر شهرهای ایران هم ساخت آنها آغاز شود.  خوب است که میان این همه سینماهای قدیمی و از رده خارج، لااقل در پایتخت معدود سینماهای مدرنی هم داشته باشیم که از دور خودنمایی کنند.

 

سالها از ساخت مجموعه‌های فرهنگی هنری چندمنظوره یا «مالتی پلکس» ها در کشورهای غربی می‌گذرد و این مراکز کارکرد اصلی خود را یافته‌اند و به طرزی همه جانبه در بافت شهری جاافتاده اند. این پدیده در ایران هنوز پدیده تازه‌ای است که تا پیش از این سابقه‌ای از آن وجود نداشته است. متولیان امر می‌توانند خیلی راحت چرخ را دوباره اختراع نکنند و از تجربیات کشورهای دیگر بهره برند. نیازی نیست راه دوری برویم. همین نزدیک دست خودمان، در کشور کوچکی مثل امارات که در همین  سال اخیر در توسعه اقتصادی و اجتماعی پیشرفت کرده،  مجموعه‌های فرهنگی درست و درمانی ساخته شده که اصولی هستند و قواعد اینگونه محیطها در آنها رعایت شده است.

 در تهران این سالها، علاوه بر سینما آزادی مجموعه های دیگری نیز ساخته شده اند. پردیس سینمایی ملت و مجموعه اریکه ایرانیان نیز دو مجموعه تقریباً تازه‌ای هستند که به سینماهای تهران اضافه شده اند. پردیس سینمایی ملت معماری متفاوت و خیره‌کننده‌ای دارد که هر رهگذری را کنجکاو می‌کند. محوطه و منظره این مجموعه زیباست و طراحی ساختمانش ایده مبتکرانه‌ای دارد. فضای بین سالنهای این مجموعه نیز چنگی به دل نمی‌زند اما طراحی سالنهایش حرفه‌ای و امروزی کار شده است. خوب است اگر متخصصان معماری و فضاهای شهری این مجموعه های نوساز را بررسی کنند و با نشان دادن نقاط قوت و ضعف آنها، از تکرار اشتباهات در مجموعه‌های بعدی جلوگیری شود.

نکته‌ای که مهم است اینکه در مجموعه‌های فرهنگی کشورهای دیگر می‌بینیم خدمات فرهنگی و تجاری و اجتماعی در کنار هم در یک مجموعه جمع می‌شوند. در این مجموعه‌ها علاوه بر سالن‌های سینما، تئاتر، گالری نقاشی، مراکز فروش فیلم و موسیقی، کتابفروشی و کافی نت و مرکز بازی‌های کامپیوتری در کنار هم به مشتری خدمات ارائه می‌دهند.  

 

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد