مطالعات فرهنگی

, , ۱ دیدگاه

 

مطالعات فرهنگی ، حوزه ای است میان رشته ای که به بررسی فرهنگ عامه یا به قولی دیگر فرهنگ توده می پردازد.مطالعات فرهنگی رابطه ای بسیار نزدیک با تحلیل انتقادی دارد وسعی می کند با توسل به رشته های گوناگون علوم انسانی و اجتماعی اعم از جامعه شناسی ، روانشناسی اجتماعی،مطالعات ارتباطی و روانکاوی به تحلیل پدیده های فرهنگی جامعه بپردازد.

همان طور که ذکر شد مطالعات فرهنگی بیشتر با فرهنگ توده سر و کار دارد ،با توجه به این مسئله موضوع هایی که در مطالعات فرهنگی مورد تحلیل و مطالعه قرار می گیرد برگرفته از فرهنگ روزمره ی مردم جامعه است.آثار ادبی مانند شعر ، داستان کوتاه ، رمان ،فیلم ها ی سینمایی ،ادبیات و فرهنگ شفایی ، رسانه ها ، موسیقی های مختلف و به طور کلی هر آنچه که می تواند به صورت دستاورد مادی و معنوی مردم در جامعه ظهور کند می تواند موضوعی برای مطالعات فرهنگی باشد.

 

اندیشمندان و نظریه پردازان مختلفی در به وجود آمدن و توسعه ی مطالعات فرهنگی نقش داشته اند که از این میان می توان به کسانی چون ، لوئی آلتوسر، رولان بارت، پی‌یر بوردیو، میشل دو سرتو، میشل فوکو، ژاک لاکان در فرانسه، زیگموند فروید در اتریش، کارل مارکس در آلمان، آنتونیو گرامشی در ایتالیا، میخائیل باختین و والنتین ولوشینوف در روسیه، فردینان دوسوسور در سوییس، و ریچارد هاگارت، ریموند ویلیامز، ا. پ. تامپسن، و استوارت هال در بریتانیا ، اشاره کرد.

 

اما مهمترین نهادی که در گسترش مطالعات فرهنگی نقش بسیار مهمی را ایفا کرده ،مرکز مطالعات  فرهنگی معاصر در دانشگاه بیرمنگهام انگلیس است که در بعضی موارد از آن به عنوان مکتب بیرمنگهام یاد می شود.این مرکز توسط ریچارت هاگرت متفکر و نظریه پرداز مشهور حوزه ی مطالعات فرهنگی تاسیس شد و بعد از وی استوارت هال پژوهشگر برجسته ی حوزه ی فرهنگ و رسانه ،گام های موثری در گسترش مطالعات فرهنگی در بیرمنگهام ،برداشت.

 

  بعضی حوزه‌های پژوهشی مرکز بیرمنگهام، شامل خرده‌فرهنگ، فرهنگ همه‌پسند و مطالعات رسانه می‌شد. مرکز بیرمنگهام در مطالعات فرهنگی و نظریه‌های وابسته، گرایش به اخذ دیدگاه بینارشته‌ای در فرهنگ، از جمله مؤلّفه‌های متفاوت مارکسیسم، پساساختارگرایی، فمینیسم و نظریه انتقادی نژادی و متدولوژی‌های سنّتی‌تر مثل جامعه‌شناسی و مردم‌نگاری داشت. مرکز بیرمنگهام، بازنمایی‌های گروه‌های متفاوت در رسانه‌های توده‌ای را مطالعه و تأثیرات و تفسیرهای این بازنمایی‌ها نزد مخاطب را وارسی می‌کرد.

 

ضیاءالدّین سردار، پنج ویژگی مطالعات فرهنگی را فهرست می‌کند: اول ،هدفِ مطالعات فرهنگی، وارسی موضوعات با استفاده از اصطلاحات مرتبط با رویّه‌های فرهنگی و نسبتشان با قدرت است، دوم ،هدف، فهم فرهنگ در تمام اشکال پیچیده آن و تحلیل زمینه‌های سیاسی و اجتماعی‌ست که فرهنگ خودش را در آن‌ها نشان می‌دهد،سوم ، موقعیّت و هدف این رشته، هم نقد و هم عمل سیاسی‌ست،چهارم ، تلاش می‌کند تقسیم دانش را برای چیرگی بر شکاف بین اشکال ضمنی (دانش فرهنگی) و عینی (جهانی) دانش، روشن سازد و دوباره وفق دهد،پنجم، مطالعات فرهنگی، به ارزیابی اخلاقی جامعه مدرن و جبهه رادیکال عمل سیاسی، متعهّد است.

 

 

 

مطالعات فرهنگی توجه زیادی به رسانه ها دارد چرا که امروزه رسانه ها بیشتر ازدیگر ابزار فرهنگی بر بینش و رفتار اجتماعی انسان ها تاثیر می گذارد.در این میان تلویزیون بیش از انواع دیگر رسانه ها اهمیت دارد چرا که مخاطبان زیادی دارد و موضوعات متفاوتی را تحت پوشش خود قرار می دهد تا جایی که بسیاری تلویزیون را وسیله ای می دانند که باعث از خودبیگانگی انسان قرن بیست و یکم شده است.شبکه های تلویزیونی با تبلیغات تجاری و پروپاگاندا(تبلیغات سیاسی) رفتار اجتماعی مردم را تغییر می دهند و باعث نوعی یکسان سازی فرهنگی می شوند .

 

ماکس هورکایمرو تئودور آدرنو از عملکرد رسانه ها  با عنوان صنعتی کردن فرهنگ یاد می کنند .اینان در کتاب دیالکتیک روشنگری می گویند : در حال حاضر ،تکنولوژی صنعت فرهنگ سازی ،خود را به صرف استاندارد سازی و تولید انبوه محدود کرده است،و هر آن چیزی را که زمانی متضمن بروز تمایزی میان منطق اثر و نظام اجتماعی بود ، قربانی می کند.

 

منابع:

 

۱)آندرو میلنر و جف براویت،ترجمه جمال محمدی،تهرانانتشارات ققنوس،۱۳۸۵ شمسی،۳۷۶ صفحه

 

۲)تئودور آدرنو و ماکس هورکایمر،ترجمه مراد فرهاد پور و امید مهرگان،تهران انتشارات گام نو ،۱۳۸۴ شمسی،۴۲۹ صفحه

 

۳)فصلنامه ارغنون،شماره ی ۱۹ و۲۰ ،زمستان و تابستان ۱۳۸۰

 

 

یک دیدگاه

  1. اسماعیل حسام مقدم

    ۰۷/۳۰/۱۳۸۸, ۰۹:۲۱ ب.ظ

    «در قتل عام کلماتم / سر سطر آخر را زدند. / و خونْ / مثل مرکّب / به جانِ کاغذ افتاده‌ست. / مرگ است / که روی صحه دارد دراز می‌کشد…» (شعری از علی عبدالرضایی)

    به روزم با تاسف از سانسور زندگی امان…

    پاسخ دادن

ارسال دیدگاه

(*) لازم، ایمیل شما منتشر نخواهد شد